Kayseri’de yaşayan Yusuf Metin, bankanın araç kredisi borcu bittikten sonra “rehin kaldırma” adı altında aldığı ücreti hukuk yoluyla geri kazandı. Melikgazi Tüketici Hakem Heyeti, bankanın herhangi bir belge sunmadan tahsil ettiği ücretin faiziyle iadesine karar verdi.
Borç Bitti, Masraf Çıkartıldı
Yusuf Metin, 2025 yılının Nisan ayında sıfır bir araç almak için bankadan 350 bin TL tutarında, 12 ay vadeli ve sıfır faizli finansman desteği kullandı. Aracı aldıktan 4 ay sonra satmaya karar veren Metin, bankaya olan borcunun tamamını tek seferde kapatarak üzerindeki ipoteğin kaldırılmasını istedi.
Banka, ipoteği 24 saat içinde kaldırdı ancak Metin’in hesabına “rehin fek ücreti” adı altında bir masraf yansıttı. Bu durum üzerine harekete geçen tüketici, ödediği paranın peşine düşmeye karar verdi.
Bankanın Savunması Yetersiz Bulundu
Tüketiciler Birliği Genel Merkezi’ne giderek Mahmut Şahin ile görüşen Yusuf Metin, bu ücretin yasal bir dayanağı olup olmadığını sorguladı. Kendisine, bankanın bu ücret karşılığında bir fatura veya belge sunması gerektiği, aksi takdirde paranın iade alınabileceği bilgisi verildi.
Konu, Melikgazi İlçe Tüketici Hakem Heyeti’ne taşındı. Banka yaptığı savunmada, ücretin Türkiye Noterler Birliği ile yapılan protokol gereği tahsil edildiğini ve sözleşmede yer aldığını iddia etti. Ancak hakem heyeti, bankanın bu parayı üçüncü kişilere (noter vb.) ödediğine dair somut bir belge sunamadığını saptadı.
279 Lira İçin 4 Ay Bekledi Ama Kazandı
Başvuru süreci yaklaşık 4 ay sürdü. Heyet, 07/03/2020 tarihli resmi gazetede yayınlanan tebliğe atıfta bulunarak kararını verdi. İlgili tebliğin 10. maddesine göre; taşınır ve taşınmazlara ilişkin rehin ve ipotek işlemlerinde yalnızca üçüncü kişilere ödenen ücretler tüketiciden talep edilebiliyor.
Banka, ödemeyi kendi adına değil de başkası adına yaptığına dair bir kanıt sunamayınca, 279,64 TL’nin tüketiciye iade edilmesine hükmedildi. Yusuf Metin, kararın kesinleşmesinin ardından bankadan parayı icra yoluyla tahsil etmeye hazırlanıyor.
Paranızı Nasıl Geri Alırsınız?
Benzer bir durumla karşılaşan araç sahipleri için bu karar yol gösterici nitelikte. Eğer bankanız sizden rehin kaldırma ücreti adı altında bir kesinti yaptıysa, öncelikle bu ödemenin nereye yapıldığını gösteren resmi bir belge veya fatura isteyin.
Banka bu belgeyi sunamıyorsa, E-Devlet üzerinden Tüketici Hakem Heyeti’ne (TÜBİS) ücretsiz başvuru yapabilirsiniz. Başvuru sırasında bankadan alınan dekontu ve “haksız tahsilat” gerekçenizi eklemeyi unutmayın.
Rehin Fek Ücreti Nedir? Araç kredisi bittiğinde, bankanın araç üzerindeki hak sahipliğini (rehni) kaldırması işlemidir. Yasal düzenlemelere göre, banka bu işlem için kendi adına bir hizmet bedeli talep edemez; sadece noter gibi dış kurumlara ödenen masrafları tüketiciden isteyebilir.
Bu karar, bankaların “masraf” adı altında yaptığı her kesintinin yasal olmayabileceğini bir kez daha kanıtlamış oldu.
Mahmut Şahin: “Bu Bir Evrakta Sahtecilik Oyunudur”
Tüketiciler Birliği Genel Başkanı Mahmut Şahin, konuya ilişkin yaptığı açıklamada bankaların bu yöntemle haksız kazanç sağladığını vurguladı. Şahin, bankaların aslında hiçbir masraf yapmadığı işlemleri, sanki noter veya başka kurumlara para ödenmiş gibi göstererek vatandaştan tahsil ettiğini belirtti.
“Faturayı kendi adlarına kestirip parayı vatandaştan alıyorlar” diyen Şahin, bu durumu “devlete çalım atmak ve vatandaşı gasp etmek” olarak tanımladı. Şahin ayrıca, bankaların hakem heyetine sunmadığı belgeleri daha sonra mahkeme aşamasında sunmasının da hukuk tarafından kabul edilmediğini hatırlattı.
Nesih Tanrıverdi: “Banka İspat Etmek Zorunda”
Tüketiciler Birliği Genel Başkan Vekili Nesih Tanrıverdi, bu kararın milyonlarca kredi kullanıcısı için emsal teşkil ettiğini belirtti. Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Tebliğ’in 10. maddesine işaret eden Tanrıverdi, bankaların yalnızca üçüncü kişilere ödedikleri ücretleri tüketiciden talep edebileceğini vurguladı.
Tanrıverdi’ye göre bankalar bu ücretleri sözleşmeye koysa bile, bu durum o ücretin otomatik olarak yasallaştığı anlamına gelmiyor. Eğer banka, tüketiciden aldığı parayı gerçekten bir kuruma yatırdığını belgeleyemiyorsa, o para tüketicinin cebinde kalmalı.
Rehin fek ücreti kesilen tüketici ne yapmalı?
Araç ya da konut kredisini kapattıktan sonra hesabında rehin kaldırma masrafı gören tüketiciler, süreci şu adımlarla kontrol edebilir:
- Hesap hareketlerinizi inceleyin: Kredi kapandıktan sonra “rehin fek ücreti”, “ipotek fek ücreti” veya benzeri bir kesinti yapılıp yapılmadığını kontrol edin.
- Bankadan belge isteyin: Kesintinin hangi kuruma, hangi işlem için ödendiğini gösteren makbuz, dekont veya fatura talep edin.
- Ücretin dayanağını karşılaştırın: Bankanın sunduğu belge, gerçekten üçüncü bir kuruma yapılan ödeme mi yoksa bankanın kendi tahsilatı mı, buna bakın.
- Belge sunulmazsa başvuru hazırlayın: Banka somut belge veremiyorsa, hesap dökümü ve varsa yazışmalarla birlikte Tüketici Hakem Heyeti başvurusu yapılabilir.
- Tutar küçük diye vazgeçmeyin: Düşük görünen kesintiler bile çok sayıda tüketici için ciddi bir uygulamaya dönüşebilir. Yusuf Metin’in başvurusu bu nedenle dikkat çekici bir örnek oldu.
Hakem Heyeti Kararı Yayınlandı
Melikgazi İlçe Tüketici Hakem Heyeti, bankanın tahsil ettiği rehin fek ücretine ilişkin kararında, ücretin üçüncü kişilere ödendiğinin belgelenemediğine dikkat çekti ve tahsil edilen tutarın tüketiciye iadesine hükmetti.
Rehin fek ücreti hakkında sık sorulan sorular
Bankanın rehin kaldırma ücreti alması her zaman hukuka aykırı mı?
Hayır. Banka, bu işlem için gerçekten üçüncü bir kuruma ödeme yaptıysa bunu tüketiciden isteyebilir. Ancak önemli nokta şudur: Banka bu ödemenin nereye ve hangi belgeye dayanarak yapıldığını göstermek zorundadır.
Rehin fek ücreti kesildiyse ilk olarak ne yapılmalı?
Önce bankadan kesintiye ilişkin dekont, fatura veya ödeme belgesi istenmelidir. Belgede ücretin bankanın kendi hizmet bedeli mi yoksa noter gibi üçüncü bir kuruma yapılan ödeme mi olduğu açıkça görülmelidir.
Banka belge vermezse tüketici nereye başvurabilir?
Banka kesintinin dayanağını belgeleyemiyorsa tüketici, e-Devlet üzerinden Tüketici Hakem Heyeti başvurusu yapabilir. Başvuruya hesap hareketi, dekont, banka yazışmaları ve kısa bir açıklama eklenmesi süreci güçlendirir.
Kesinti küçük bir tutar olsa da başvuru yapmaya değer mi?
Evet. Tutar düşük görünse bile bu tür başvurular hem tüketicinin parasını geri almasını sağlar hem de benzer uygulamaların denetlenmesine katkı sunar. Yusuf Metin kararında olduğu gibi küçük bir rakam, önemli bir tüketici hakkı örneğine dönüşebilir.
Sözleşmede bu ücret yazıyorsa banka yine de iade yapmak zorunda kalabilir mi?
Evet. Bir ücretin sözleşmede yer alması tek başına yeterli değildir. Banka, tüketiciden aldığı paranın gerçekten üçüncü kişilere ödenen zorunlu bir masraf olduğunu ispatlamak zorundadır.
Rehin fek ücreti sadece araç kredilerinde mi gündeme gelir?
Hayır. Benzer tartışmalar taşıt kredilerinde, konut kredilerinde veya rehin-ipotek kaldırma işlemi yapılan farklı finansman süreçlerinde de gündeme gelebilir. Esas ölçüt, alınan ücretin belgelenebilir ve üçüncü kişiye ödenmiş gerçek bir masraf olup olmadığıdır.
Editör Notu
Tüketici işlemlerinde en çok gözden kaçan konu, küçük tutarlı kesintilerin çoğu zaman sorgulanmadan kabul edilmesidir. Oysa hukukta tutarın büyüklüğünden önce, alınan paranın dayanağı önemlidir. Banka bir masraf tahsil ediyorsa, bu masrafın gerçekten kime, hangi işlem için ve hangi belgeyle ödendiğini açıklayabilmelidir.
Yusuf Metin’in başvurusu bu yönüyle sadece 279 liralık bir iade meselesi değildir. Bu karar, tüketicinin “az para, uğraşmaya değmez” diyerek vazgeçmemesi gerektiğini gösteren önemli bir örnektir. Çünkü bugün küçük görünen bir kesinti, binlerce tüketicide tekrarlandığında ciddi bir haksız kazanca dönüşebilir.
Burada tüketicinin sorması gereken soru çok basittir: “Bu para gerçekten üçüncü bir kuruma mı ödendi, yoksa benden sadece işlem adı altında mı tahsil edildi?” Banka bu soruya belgeyle cevap veremiyorsa, tüketicinin hakkını araması en doğal ve yasal yoldur.
Tüketiciler Birliği olarak yıllardır söylediğimiz şey şudur: Hak aramak kavga etmek değildir; hakkın kayda geçmesini sağlamaktır. Bu nedenle benzer bir kesintiyle karşılaşan tüketicilerin hesap dökümlerini kontrol etmelerini, bankadan belge istemelerini ve gerektiğinde Tüketici Hakem Heyeti yolunu kullanmalarını özellikle tavsiye ediyorum.
Umut Karademir
Tüketiciler Birliği Genel Başkan Yardımcısı
Siz de benzer bir kesintiyle karşılaştınız mı?
Araç ya da konut kredinizi kapattıktan sonra hesabınızdan “rehin fek ücreti” veya benzeri bir masraf kesildi mi? Banka size bu ödemenin nereye yapıldığını gösteren resmi bir belge sundu mu?
Yaşadığınız süreci yorumlarda paylaşın. Okuyucuların gerçek deneyimleri, benzer durumdaki tüketiciler için yol gösterici olabilir.
Umut Karademir
Tüketiciler Birliği Genel Başkan YardımcısıTüketici hakları, sivil toplum ve dijital denetim alanlarında uzmanlaşmış araştırmacı ve gazetecidir. Uzun yıllardır vatandaşların yasal haklarının savunulması konusunda aktif görevler üstlenen Karademir, Dijital Karakol platformunun kurucusudur. Karmaşık hukuki metinleri ve teknolojik gelişmeleri şeffaf bir dille aktararak, tüketicilere hak arama süreçlerinde rehberlik etmektedir.
Yetkililer neden gariban tüketicilerin yanında durmuyor. Neden hep zenginler haklı oluyor neden hep zenginler kanunlara uymamayı kendinde hak görüyor