Tüketiciler Birliği, satın alındıktan sonraki ilk 6 ay içinde arızalanan sıfır ürünler konusunda vatandaşları uyardı. Tüketicilerin “ücretsiz onarım” dayatmasına mecbur olmadığını belirten birlik, 6502 sayılı kanun kapsamındaki para iadesi ve misliyle değişim haklarına dikkat çekti.
İlk 6 Ayda Bozulan Ürünler İçin Tüketici Hakları: Ücretsiz Tamir Zorunlu Mu?
Tüketiciler Birliği Genel Başkan Yardımcısı Umut Karademir, sıfır alınan elektronik ve beyaz eşyaların ilk altı ay içinde arızalanması durumunda izlenmesi gereken yasal yollar hakkında bir uyarı yayımladı. Karademir, yetkili servislerin tüketicileri genellikle ücretsiz onarıma yönlendirdiğini belirterek, bu durumun tüketicinin yasal haklarının kısıtlanması anlamına geldiğini ifade etti.
6502 Sayılı Kanun Tüketiciye Seçim Hakkı Sunuyor
Yürürlükteki 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun‘un 10. maddesine göre, teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul ediliyor. Bu kapsamda, ürünün arızalanması tüketici hatası değil, doğrudan üretim hatası sayılıyor. Tüketici bu aşamada servisin yönlendirmesine bağlı kalmadan kanunun 11. maddesinde belirtilen seçimlik haklarını kullanabiliyor.
Tüketiciler; sözleşmeden dönme (kesintisiz para iadesi), ayıpsız misli ile değişim (sıfır kapalı kutu) veya ücretsiz onarım haklarından dilediğini seçmekte özgür. Tüketiciler Birliği, cihaz onarımının ancak tüketicinin açık rızasıyla yapılabileceğinin altını çizdi. Firma veya servis ile uyuşmazlık yaşayan vatandaşlar, Tüketici Hakem Heyeti e-Devlet başvurusu üzerinden herhangi bir masraf ödemeden yasal süreci doğrudan başlatabiliyor.
“Stokta Yok” Gerekçesi ve Üst Model Talebi
Cihazının sıfırıyla değiştirilmesini talep eden tüketicilerin en sık karşılaştığı “stokta yok” veya “üretimi durdu” yanıtı, yasal bir engel teşkil etmiyor. Firmalar, stok bahaneleriyle tüketiciyi ya onarıma ya da geçmiş tarihteki fatura bedeli üzerinden para iadesine ikna etmeye çalışıyor. Enflasyonist ortamlarda fatura bedelinin iadesi tüketiciyi doğrudan zarara uğratıyor.
Tüketiciler Birliği, arızalı ürünün birebir aynısının bulunmaması durumunda firmaların hiçbir ek ücret talep etmeksizin ürünün bir üst modelini tüketiciye vermekle yükümlü olduğunu hatırlattı. Tüketicilerin bu bahaneler karşısında haklarından vazgeçmemesi gerektiği vurgulandı.
Tüketiciler Birliği, arızalı ürün süreçlerinde mağduriyet yaşayan vatandaşların yasal haklarından taviz vermemesi ve geri adım atmaması gerektiğini bildirdi.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Editörün Notu: Hakkınızı Bilmek, Kullanmaktan Geçer Eren Gürpınar – Tüketiciler Birliği Yönetim Kurulu Üyesi
Tüketiciler Birliği’nde her gün masamıza yüzlerce şikayet dosyası geliyor. İncelediğimiz dosyalarda en can sıkıcı olanların başında, dünyanın parasını verip heyecanla kutusunu açtığınız o bilgisayarın, telefonun veya beyaz eşyanın daha ilk aylarda bozulması var. Cihazı servise götürdüğünüzde, genelde size büyük bir iyilik yapıyorlarmış gibi “Ücretsiz onarım yapalım” derler. İşin aslı şu; bu bir iyilik değil, maliyetten kaçma taktiğidir.
Burada yasanın size verdiği o güçlü kalkanı iyi tanımanız gerekiyor. 6502 sayılı tüketici kanunu çok açıktır: Sıfır bir ürün ilk 6 ay içinde arızalanıyorsa, bu kullanıcı hatası değil, doğrudan üretim kusurudur. Böyle bir durumda ipler tamamen sizin elinizde. Servis sizi tamire mecbur bırakamaz. Kesintisiz para iadesi veya sıfır kapalı kutu ile değişim isteme hakkınız var. Hangi hakkı kullanacağınızı marka değil, siz seçersiniz.
Özellikle değişim istediğinizde firmaların başvurduğu klasik bir oyun vardır: “Stoklarımızda bu cihazdan kalmadı.” Amaç, enflasyon karşısında erimiş olan o eski fatura bedelini size iade edip ucuza kurtulmaktır. Bu bahaneyi duyduğunuzda geri adım atmayın. Yasaya göre ürünün birebir aynısı yoksa, firma sizden tek kuruş fark talep etmeden bir üst modelini vermek zorundadır.
Firmalarla telefonda tartışıp sinirlerinizi yıpratmanıza hiç gerek yok. Haklı talebiniz reddedildiği an, telefonunuzdan e-Devlet’e girip Tüketici Hakem Heyeti’ne (TÜBİS) beş dakikada başvurunuzu yapın. Bu işlem tamamen ücretsizdir ve oradan çıkacak karar mahkeme hükmündedir. Yasal haklarınızı bilir ve talep ederseniz, hiçbir sistem sizi mağdur edemez. Paranızın ve zamanınızın kıymetini bilin, hakkınızı yedirmeyin.
Dijital Karakol Editör Notu:
Dijital Karakol olarak yayın politikamızın temelini, tüketicilerin doğru bilgiye ulaşması ve yasal hakları konusunda şeffaf bir şekilde aydınlatılması oluşturmaktadır. Son dönemde elektronik ve beyaz eşya sektöründe sıkça karşılaştığımız yetkili servislerin dayattığı zorunlu onarım ve stok yetersizliği yönlendirmeleri, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un ruhuna ve tüketici menfaatlerine aykırıdır.
Vatandaşlarımızın bilmesi gereken en temel unsur, satın alınan sıfır bir ürünün ilk altı ay içinde arızalanması durumunda inisiyatifin satıcıda değil, tamamen kendilerinde olduğudur. Kurumların kendi iç işleyişleri veya maliyet düşürme hedefleri, tüketicinin bedel iadesi veya sıfır ürünle değişim hakkının önüne geçemez.
Dijital Karakol olarak, mağduriyet yaşayan tüm okurlarımıza haklarını sonuna kadar aramalarını ve uyuşmazlık durumlarında tamamen ücretsiz ve yasal olarak bağlayıcı bir çözüm yolu olan Tüketici Hakem Heyetleri’ne e-Devlet üzerinden başvurmalarını önemle tavsiye ediyoruz. Öncelikli amacımız, ticari ilişkilerde adaletin sağlandığı ve bilinçli bir tüketici ekosisteminin inşa edildiği bir dijital rehber olmaya devam etmektir. Tüketici haklıdır ve yasalarla korunmaktadır; bizler de bu hakların savunucusu olarak gelişmeleri yakından takip etmeyi sürdüreceğiz.
