Gramaj düşmesi, etiket karmaşası, son kullanma tarihi ve menşei belirsiz ürünler, gıda alışverişinde tüketicinin dikkat etmesi gereken başlıklar arasında öne çıkıyor. Mevzuat, etiket bilgilerinin doğru ve açık olmasını şart koşarken, aykırılık halinde tüketiciye ayıplı mal hükümlerine başvurma hakkı tanıyor.
Gıda ürünlerinde tüketici aldatmacası yeniden gündemde
Gramaj düşmesi, etiket karmaşası, son kullanma tarihi ve menşei belirsiz ürünler, gıda alışverişinde tüketiciyi en çok zorlayan başlıklar arasında yer alıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın gıda etiketlerine ilişkin düzenlemeleri, tüketicinin doğru bilgilendirilmesini ve işletmelerin sorumluluklarını açık biçimde tanımlıyor.
Etikette hangi bilgiler kritik?
Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği, gıdaların etiketinde yer alması gereken zorunlu bilgileri düzenliyor. Ürünün adı, içeriği, son tüketim tarihi, saklama koşulları ve menşe bilgisi gibi ayrıntılar, alışverişte mutlaka kontrol edilmesi gereken unsurlar arasında bulunuyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı da son tüketim tarihi geçmiş ürünlerin satışının mevzuata göre yasak olduğunu hatırlatıyor. Bu nedenle tüketicilerin özellikle tarih ibaresi silinmiş, karışmış ya da sonradan değiştirilmiş ürünlere karşı dikkatli olması gerekiyor.
Taklit-tağşiş tartışması sürüyor
Bakanlığın “taklit veya tağşiş” başlığı altında paylaştığı kamuoyu duyuruları da gıda güvenliği tartışmalarını canlı tutuyor. Resmî listelerde, laboratuvar sonucuyla taklit ya da tağşiş yaptığı kesinleşen ürünlere ilişkin bilgiler kamuoyuyla paylaşılıyor.
Tüketicinin hakkı ne?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a göre, ambalajında, etiketinde, tanıtımında ya da reklamında yer alan özelliklerinden birini taşımayan ürünler ayıplı mal sayılabiliyor. Bu durumda tüketici; sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım ya da ayıpsız misliyle değişim haklarından birini seçebiliyor.
Ayıp, tüketiciye teslimden sonraki ilk altı ay içinde ortaya çıkarsa, bunun teslim anında mevcut olduğu kabul ediliyor; ispat yükü satıcıya geçiyor. Tüketici, bu haklarını kullanırken satış sonrası süreçte satıcı, üretici ve ithalatçının sorumluluğu da devreye girebiliyor.
Şüpheli ürün için nereye başvurulur?
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Güvenilir Gıda uygulaması üzerinden şikâyet ve ihbar yapılabiliyor. Tüketici uyuşmazlıklarında başvuru ise yerleşim yerinin bulunduğu ya da işlemin yapıldığı yerdeki tüketici hakem heyetine yapılabiliyor.
Tüketicilerin, raftaki ürünü almadan önce tarih, menşei ve etiket bilgilerini kontrol etmesi, şüpheli durumlarda da resmî şikâyet yollarını kullanması önem taşıyor.
Gıda Güvenliği ve Tüketici Hakları SSS
Gıda ürünlerinde tüketiciyi yanıltan başlıca sorunlar nelerdir?
Alışveriş yaparken gıda etiketinde nelere dikkat edilmeli?
Son tüketim tarihi geçmiş ürünler satılabilir mi?
Gramajı eksik çıkan bir ürün için tüketici ne yapmalı?
Ayıplı mal durumunda tüketicinin sahip olduğu haklar nelerdir?
Üründeki ayıp sonradan fark edilirse ne olur?
Taklit ve tağşiş ürünler nasıl anlaşılır?
Şüpheli bir gıda ürünüyle karşılaşıldığında ne yapılmalı?
Editör Notu (Umut Karademir):
Tüketiciler Birliği Genel Başkan Yardımcısı olarak sahada en sık karşılaştığımız sorunların başında, gıda ürünlerinde şeffaf olmayan etiketleme ve tüketiciyi yanıltan uygulamalar geliyor. Vatandaş çoğu zaman ne aldığını tam olarak bilmeden alışveriş yapmak zorunda kalıyor. Oysa mevzuat açık: Ürün; içeriğiyle, gramajıyla ve tüm bilgileriyle tüketiciye doğru şekilde sunulmak zorunda.
