IBAN Dolandırıcılığı Uyarısı: Umut Karademir’den Bankalara Alıcı Onayı Çağrısı

Tüketiciler Birliği Genel Başkan Yardımcısı Umut Karademir, IBAN dolandırıcılığı iddiaları sonrası bankaların tüketiciyi koruyacak yeni güvenlik adımları atması gerektiğini söyledi. Karademir, “Tanımadığımız kişiden gelen para, alıcı onayı olmadan hesaba düşmemeli” dedi.

IBAN dolandırıcılığı tehlikesi: Sıradan vatandaş da risk altında kalabilir

Son dönemde IBAN üzerinden yapılan para transferleri, sadece dolandırıcılık mağdurlarını değil, hesabına para gelen kişileri de zor durumda bırakabiliyor. Bir kişi borcunu almak, ödeme kabul etmek ya da ticari işlem yapmak için IBAN bilgisini paylaşabiliyor.

Ancak kötü niyetli kişiler, bu IBAN’ı başka mağdurlara vererek paranın üçüncü bir kişinin hesabına gönderilmesini sağlayabiliyor. Böyle bir durumda hesap sahibi, paranın kaynağını bilmediği halde soruşturmanın içine çekilebiliyor.

Tüketiciler Birliği Genel Başkan Yardımcısı Umut Karademir, bu noktada bankacılık sisteminde tüketiciyi koruyan ek önlemlere ihtiyaç olduğunu söyledi.

Karademir: IBAN’ını bilerek kullandıranla habersiz para gelen kişi aynı tutulamaz

Umut Karademir, IBAN üzerinden yapılan dolandırıcılık olaylarında en hassas ayrımın “bilgi ve kast” olduğunu belirtti.

Karademir, “Bir kişi hesabını bilerek, isteyerek, menfaat karşılığı başkasına kullandırıyorsa bu başka bir konudur. Ama bir vatandaşın hesabına bilgisi dışında para gelmişse, bu kişi en baştan suçlu gibi görülmemelidir. Önce olayın tamamı, paranın akıbeti, kişinin para üzerinde tasarrufu olup olmadığı ve gerçekten haberdar olup olmadığı araştırılmalıdır” dedi.

Karademir’e göre sorun sadece vatandaşın dikkatsizliğiyle açıklanamaz. Çünkü IBAN bilgisinin paylaşılması, günlük hayatın olağan bir parçası haline geldi.

“Tanımadığımız kişiden gelen para neden doğrudan hesaba düşüyor?”

Karademir, bankaların bu konuda daha güçlü güvenlik katmanları oluşturması gerektiğini ifade etti.

“Bugün mobil bankacılıkta saniyeler içinde para gönderilebiliyor. Peki tanımadığımız bir kişiden gelen para neden doğrudan kullanılabilir bakiyeye geçiyor? Banka uygulaması tüketiciye ‘Bu kişiden gelen parayı kabul ediyor musunuz?’ diye soramaz mı? Vatandaş kabul etmezse para otomatik iade edilemez mi?” diye sordu.

Karademir, bunun teknoloji çağında uygulanması zor bir güvenlik adımı olmadığını söyledi.

Bankalara “alıcı onayı” önerisi

Tüketiciler Birliği Genel Başkan Yardımcısı Umut Karademir’e göre bankalar, özellikle ilk kez para gönderen kişilerden gelen transferlerde tüketiciyi uyaran bir sistem kurmalı.

Bu sistemde, tanınmayan bir hesaptan gelen para önce bekleme alanına alınabilir. Alıcı kişi parayı kabul ederse tutar hesaba geçer. Kabul etmezse para göndericiye iade edilir veya bankanın inceleme sürecine alınır.

Karademir, “Nasıl ki bazı alışverişlerde SMS onayı, güvenlik kodu ve şüpheli işlem uyarısı varsa; tanımadığımız kişilerden gelen para transferlerinde de benzer bir onay mekanizması kurulabilir” dedi.

“Bu para bana ait değil” butonu eklenmeli

Karademir’in önerilerinden biri de mobil bankacılık uygulamalarına doğrudan bildirim butonu eklenmesi.

Buna göre tüketici, hesabına kaynağını bilmediği bir para geldiğinde uygulama üzerinden “Bu para bana ait değil” ya da “Şüpheli transfer bildirimi” seçeneğini kullanabilmeli.

Bu bildirim yapıldığında banka işlemi kayıt altına almalı, para üzerinde geçici blokaj uygulayabilmeli ve gerekirse ilgili birimlere yönlendirme yapmalı.

Karademir, “Tüketici panik halinde ne yapacağını aramak zorunda kalmamalı. Banka uygulamasında bunun net, görünür ve kolay bir yolu olmalı” ifadelerini kullandı.

Sistemin Açığı Nerede?

Bir kişinin IBAN’ı kötü niyetli kişiler tarafından kullanılabilir. Hesaba gelen para, hesap sahibinin haberi ve onayı olmadan dolandırıcılık zincirinin parçası haline getirilebilir.

Bu nedenle mesele sadece “IBAN paylaşmayın” uyarısıyla çözülemez. Sistem, iyi niyetli vatandaşı da koruyacak şekilde güncellenmelidir.

Tüketici ne yapmalı?

Vatandaşlar, tanımadıkları kişilerden gelen para transferlerinde dikkatli olmalı. Kaynağı bilinmeyen bir ödeme hesaba geçtiğinde para çekilmemeli, harcanmamalı ve başka bir hesaba aktarılmamalı.

Böyle bir durumda bankayla yazılı iletişim kurulması, müşteri hizmetleri kaydının alınması ve gerekirse en yakın kolluk birimine başvurulması değerlendirilebilir.

Ayrıca ödeme beklenen durumlarda açıklama kısmının net yazılması, gönderici bilgisinin kontrol edilmesi ve mümkünse borç-alacak ilişkisinin yazılı belgeyle desteklenmesi tüketiciyi ileride doğabilecek tartışmalara karşı koruyabilir.

“Suçla mücadele vatandaşı mağdur etmeden yapılmalı”

Karademir, dolandırıcılıkla mücadelenin elbette gerekli olduğunu, ancak bu mücadelenin iyi niyetli vatandaşları da içine alan mağduriyetlere dönüşmemesi gerektiğini belirtti.

“Dolandırıcıyla mücadele edelim. Ancak hesabına bilgisi dışında para gelen, parayı kullanmayan, durumu fark edince bildiren bir vatandaşın hayatı kararmamalı. Bankalar, BDDK ve ilgili kurumlar bu konuda tüketici lehine yeni bir güvenlik standardı oluşturmalıdır” dedi.

Karademir, bankacılık sisteminin sadece para transferini hızlandırmaya değil, tüketiciyi riskli işlemlerden korumaya da odaklanması gerektiğini vurguladı.

Okurun Hızlı Rehberi

Konu: IBAN dolandırıcılığı riski

Uyarıyı yapan: Umut Karademir – Tüketiciler Birliği Genel Başkan Yardımcısı

Öneri: Tanımadık kişilerden gelen para transferlerinde alıcı onayı sistemi

Tüketici için risk: Hesaba gelen paranın dolandırıcılık dosyasıyla ilişkilendirilmesi

Ne yapılmalı: Para kullanılmadan bankaya bildirim yapılmalı, kayıt oluşturulmalı, gerekirse resmi başvuru değerlendirilmeli.

Son Söz

IBAN dolandırıcılığına karşı asıl çözüm, masum tüketiciyi şüpheli hale getiren boşlukları kapatacak güvenli bankacılık sistemidir.