Şirket Adına Kayıtlı Araçta Tüketici Hakları Geçerli mi?

Şirket adına kayıtlı binek otomobilde üretim kaynaklı arıza çıkması, uyuşmazlığın doğrudan tüketici mevzuatı kapsamında çözüleceği anlamına gelmiyor. Ticari veya mesleki amaçla alınan araçlar için başvuru yolu değişiyor.

Aracın binek olması tek başına yeterli değil

Bir otomobilin sıfır kilometre olması, binek araç sınıfında bulunması veya üretimden kaynaklanan ciddi bir arıza taşıması, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un mutlaka uygulanacağı anlamına gelmiyor.
Burada belirleyici olan, aracı satın alan kişinin hangi amaçla hareket ettiği. Kanunda tüketici; ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek ya da tüzel kişi olarak tanımlanıyor. Dolayısıyla araç şirket faaliyeti kapsamında satın alınmışsa uyuşmazlık, kural olarak tüketici işlemi sayılmıyor.

Şirket adına kayıtlı araç için hakem heyetine başvurulabilir mi?

Ticaret Bakanlığının tüketici uyuşmazlıklarına ilişkin resmî rehberinde bu konu doğrudan ele alınıyor. Bakanlık, firma adına kayıtlı binek otomobilde üretim kaynaklı arıza bulunması halinde, ticari veya mesleki amaçla hareket eden kişilerin 6502 sayılı Kanun’dan yararlanamayacağını belirtiyor. Ticaret Bakanlığının resmî rehberinde uyuşmazlığın genel hükümler çerçevesinde görevli mahkemeye taşınması gerektiği ifade ediliyor.

Bu nedenle ticari amaçla alınan şirket aracı için tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine yapılan başvuru, görev yönünden reddedilebilir. Uyuşmazlığın hangi mahkemede görüleceği ise tarafların sıfatına ve işlemin niteliğine göre belirlenir. Her iki tarafın da tacir olduğu ticari uyuşmazlıklarda asliye ticaret mahkemesi görevli olabilir.

Tüketici Kanunu uygulanmıyorsa şirketin hakkı kalmıyor mu?

Tüketici mevzuatından yararlanılamaması, aracı satın alan şirketin üretim hatasına karşı hiçbir hakkının bulunmadığı anlamına gelmez. Satış sözleşmesi, garanti taahhütleri ve genel hükümler kapsamında satıcıya, distribütöre veya üreticiye karşı talepte bulunulması değerlendirilebilir.

Ancak ticari satışlarda ayıbın bildirilmesi ve başvurunun zamanında yapılması önem taşır. Arıza fark edildiğinde yalnızca telefonla görüşmek yerine durumun yazılı şekilde satıcıya ve yetkili servise bildirilmesi, sonradan ortaya çıkabilecek ispat sorunlarını azaltabilir.

Arıza ortaya çıktığında hangi belgeler saklanmalı?

• Satış faturası ve araç teslim belgeleri
• Garanti belgesi ile varsa ek garanti sözleşmesi
• Yetkili servis iş emirleri ve arıza tespit formları
• Değiştirilen parçaları ve yapılan işlemleri gösteren kayıtlar
• Satıcı, servis ve distribütörle yapılan yazışmalar
• Arızayı gösteren fotoğraf, video ve uzman incelemeleri
• Noter ihtarnamesi veya teslimi kanıtlanabilen yazılı bildirimler

Özellikle aynı arızanın tekrarlanması halinde her servis ziyareti için ayrı belge alınmalı. Servis formuna yalnızca yapılan işlem değil, araç sahibinin şikâyeti de açık biçimde yazdırılmalı.

Fatura kimin adına düzenlendiğine dikkat edilmeli

Bir aracın kimin kullanacağı kadar, satış işleminin kimin adına yapıldığı da hukuki başvuru yolunu etkileyebilir. Kişisel kullanım amacıyla alınacak aracın şirket adına faturalandırılması; vergi ve muhasebe yönünden avantaj sağlasa bile olası bir uyuşmazlıkta tüketici hakem heyeti yolunu kapatabilir.

Bu nedenle araç satın alınmadan önce fatura, ruhsat ve sözleşmenin kimin adına düzenleneceği yalnızca mali açıdan değil, satış sonrası haklar bakımından da değerlendirilmelidir.

Şirket adına kayıtlı araçta üretim hatasıyla karşılaşılması halinde süre kaybetmeden belgelerin toplanması ve uyuşmazlığa uygun hukuki yolun belirlenmesi, hak kaybını önlemenin en güvenli yoludur.