Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, vatandaşların huzurunu bozan istenmeyen arama ve kısa mesajları engellemek amacıyla 850’li hatlar üzerinden yapılan pazarlama faaliyetlerine kısıtlama getirdi. Tüketiciler Birliği Antalya Şube Başkanı Neşet Gündüz, yeni düzenleme ile yurt dışı kaynaklı link içeren mesajların ve yetkisiz aramaların teknik olarak durdurulacağını açıkladı.
İstenmeyen Mesajlara E-İmza Zorunluluğu
Telefon kullanıcılarının en büyük şikayetlerinden biri olan spam mesajlara karşı teknik bariyerler artırılıyor. Yeni düzenleme kapsamında, 850’li hatlar veya coğrafi alan kodlu numaralar üzerinden gönderilen toplu mesajlarda güvenli elektronik imza şartı aranacak.
Yetkili kişinin e-imzası olmadan bu numaralar üzerinden SMS iletimi yapılamayacak. Ayrıca, yurt dışından gelen ve içerisinde şüpheli bağlantı (link) barındıran metinler, operatörler tarafından doğrudan engellenerek kullanıcıya ulaşmadan filtrelenecek.
Şirketler Sadece Kendi Abonelerine Ulaşabilecek
Pazarlama ve tanıtım aramalarında “rastgele arama” dönemi sona eriyor. Alınan karara göre şirketler, ticari amaçlı aramaları yalnızca halihazırda kendi sistemine kayıtlı olan abonelerine yönelik gerçekleştirebilecek.
Kendi veri tabanında bulunmayan veya hizmet almayan kişilere yönelik yapılan aramalar mevzuata aykırı kabul edilecek. Bu adımın, özellikle veri madenciliği yoluyla elde edilen numaralara yapılan taciz boyutundaki aramaların önüne geçmesi hedefleniyor.
Tüketicilerin Hukuki Hakları ve Başvuru Yolları
Tüketiciler Birliği Antalya Şube Başkanı Neşet Gündüz, atılan bu adımların önemli olduğunu ancak rahatsız edici bildirimlerin devam etmesi durumunda tüketicilerin sessiz kalmaması gerektiğini vurguladı. Mevcut durumda tüketiciler, izinsiz iletişim faaliyetlerine karşı şikayet haklarını kullanabiliyor.
Bu tür durumlar, Türk Ceza Kanunu’nun 123. maddesinde yer alan “Kişilerin huzur ve sükununu bozma” suçu kapsamında değerlendirilebileceği gibi; Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), Ticaret İl Müdürlükleri veya Cumhuriyet Savcılıklarına bildirimde bulunulabiliyor.
Mağduriyet Durumunda İzlenecek Yol
İzinsiz arama veya mesaj trafiğine maruz kalan vatandaşlar, Ticaret Bakanlığı’nın Ticari Elektronik İleti Yönetim Sistemi (İYS) üzerinden onaylarını kontrol edebilir ve reddetme hakkını kullanabilir.
Hukuki süreç başlatmak isteyen tüketicilerin, konunun Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamındaki haklarını öğrenmek adına bir tüketici derneğinden destek alması veya Tüketici Hakem Heyetlerine başvurması seçenekler arasında yer alıyor. Yasal süreçlerin takibi, bu tür ihlallerin kalıcı olarak durdurulması için büyük önem taşıyor.
Yeni kısıtlamalarla birlikte kontrolsüz SMS ve aramaların kaynağında engellenerek tüketici mağduriyetlerinin asgariye indirilmesi hedefleniyor.
| İhlal Türü | Yetkili Merci | Hukuki Dayanak |
|---|---|---|
| İzinsiz Ticari SMS ve Aramalar | İYS / Ticaret Bakanlığı | 6563 Sayılı Kanun |
| Israrlı ve Taciz Boyutunda Aramalar | Cumhuriyet Savcılıkları | TCK Madde 123 |
| Kişisel Verilerin İzinsiz Kullanımı | KVKK Kurumu | 6698 Sayılı Kanun |
| Hatalı Hizmet Sonucu Oluşan Mağduriyet | Tüketici Hakem Heyetleri | 6502 Sayılı Kanun |
Sıkça Sorulan Sorular
850’li hatlardan gelen istenmeyen mesajlar tamamen yasaklandı mı?
Tamamen yasaklanmamakla birlikte, bu numaralar üzerinden toplu mesaj gönderimine çok sıkı teknik kısıtlamalar getirildi. Yeni düzenlemeye göre, 850’li veya coğrafi alan kodlu numaralarla SMS gönderilebilmesi için gönderici tarafında güvenli elektronik imza (e-imza) şartı aranacak. Bu imza doğrulanmadan mesajların iletimine izin verilmeyecek.
Şirketlerin rastgele telefon numaralarını arayarak pazarlama yapması yasal mı?
Hayır, yeni kararlar doğrultusunda şirketler yalnızca kendi mevcut abonelerini arayarak tanıtım ve pazarlama yapabilecek. Bir şirketin, veri tabanında kayıtlı olmayan veya kendisinden hizmet almayan bir tüketiciyi pazarlama amacıyla araması mevzuata aykırı bir faaliyet olarak kabul ediliyor.
Yurt dışından gelen ve içinde link bulunan mesajlar neden engelleniyor?
Dolandırıcılık ve siber saldırı risklerini minimize etmek amacıyla, yurt dışı kaynaklı ve içerisinde şüpheli bağlantı (link) barındıran kısa mesajlar operatör seviyesinde durdurulacak. Bu mesajlar, tüketicinin telefonuna ulaşmadan kaynağında filtrelenecek.
İstenmeyen aramalar ve mesajlar için nereye şikayette bulunulabilir?
İzinsiz ticari iletiler için Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Ticari Elektronik İleti Yönetim Sistemi (İYS) üzerinden onaylar kontrol edilerek şikayet kaydı oluşturulabilir. Ayrıca, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ve illerdeki Ticaret İl Müdürlüklerine başvuru yapılabilir.
Sürekli arayan ve huzur bozan numaralar için dava açılabilir mi?
Israrlı aramalar ve mesajlar, Türk Ceza Kanunu’nun 123. maddesi uyarınca “Kişilerin huzur ve sükununu bozma” suçu kapsamında değerlendirilebilir. Bu durumda tüketiciler, ilgili numaraları ve kayıtları delil göstererek Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunma seçeneğine sahiptir.
Tüketici Hakem Heyetleri bu konuda yetkili mi?
Eğer istenmeyen iletişim bir hizmet kusuru veya sözleşme ihlaliyle ilgiliyse, 186.000 TL (2026 yılı güncel limiti) altındaki uyuşmazlıklar için Tüketici Hakem Heyetlerine başvurulması hukuki bir seçenek olabilir. Ancak doğrudan taciz boyutundaki aramalar için adli makamlar veya Ticaret Bakanlığı kanalları daha hızlı sonuç verebilir.
İstisnai olarak hangi aramalar bu kısıtlamanın dışındadır?
Vatandaşın can ve mal güvenliğini ilgilendiren acil durum bildirimleri, kamu kurumlarının bilgilendirme mesajları ve mevcut aboneliklerle ilgili borç hatırlatması gibi zorunlu iletişimler bu kısıtlamaların dışında tutulmaktadır.
Umut Karademir
Tüketiciler Birliği Genel Başkan YardımcısıTüketici hakları, sivil toplum ve dijital denetim alanlarında uzmanlaşmış araştırmacı ve gazetecidir. Uzun yıllardır vatandaşların yasal haklarının savunulması konusunda aktif görevler üstlenen Karademir, Dijital Karakol platformunun kurucusudur. Karmaşık hukuki metinleri ve teknolojik gelişmeleri şeffaf bir dille aktararak, tüketicilere hak arama süreçlerinde rehberlik etmektedir.
Bu durum tam bir baş belası. Bitmiyorlar ki. Allah’tan google var ya da gemini gibi yapay zekalar var da bu numaraları sorgulayabiliyoruz.