Restoran, kafe ve bazı işletmelerde kredi kartıyla ödeme yapan tüketicilerden ek ücret talep edilmesi yeniden tartışma konusu oldu. Tüketiciler Birliği Genel Başkan Vekili Nesih Tanrıverdi, kredi kartı komisyonu konusunda tüketicilerin hangi haklara sahip olduğunu anlattı.
Kartla Ödeyen Tüketiciden Ek Ücret İstenebilir mi?
Son dönemde birçok tüketici aynı durumla karşılaşıyor. Kasaya gelindiğinde “nakit olursa farklı fiyat”, “kartta komisyon var” ya da “kart kullanım bedeli ekleniyor” deniliyor.
Özellikle kafe, restoran, küçük işletmeler ve bazı hizmet sektörlerinde görülen bu uygulama, tüketiciler açısından soru işaretine dönüşmüş durumda.
Tüketiciler Birliği Genel Başkan Vekili Nesih Tanrıverdi ise bu konuda hem işletmelerin yaşadığı maliyet baskısına hem de tüketicinin yasal haklarına dikkat çekiyor.
Nakit Ödeme Israrının Arkasında Ne Var?
Kredi kartı kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte bankaların işyerlerinden aldığı POS komisyonları da işletmeler açısından ciddi bir gider kalemine dönüştü.
Bazı esnaflar bu maliyeti ürün fiyatlarına yansıtırken, bazıları ise kartla ödeme yapan tüketiciden ayrıca ücret talep etmeyi tercih ediyor.
Tanrıverdi’ye göre burada yalnızca tüketici değil, işletmeler de ayrı bir baskı altında.
Maliye politikalarının kayıt dışılığı azaltmak amacıyla kartlı ödemeleri teşvik ettiğini belirten Tanrıverdi, işyerlerinin de yükselen komisyon oranları nedeniyle zorlandığını ifade ediyor.
Ancak tüm bu tartışmaların yanında değişmeyen bir nokta var:
Yasal sınırlar.
Mevzuatın Çizdiği Çerçeve
5464 Sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’nun 17. maddesine göre, üye işyerleri banka veya kredi kartıyla ödeme talebini kabul etmek zorunda.
Aynı düzenlemede, kart kullanan tüketiciden “komisyon”, “hizmet bedeli”, “kart farkı” veya benzeri isimlerle ilave ücret talep edilemeyeceği belirtiliyor.
Bu kural yalnızca normal satış dönemleri için değil, kampanya ve indirim dönemleri için de geçerli kabul ediliyor.
Yani işletme, kart kullanıldığı gerekçesiyle tüketiciden fazladan ödeme isteyemiyor.
Tüketiciler Böyle Durumlarda Ne Yapmalı?
Uzmanlar, tüketicilerin böyle durumlarda işyeriyle uzun tartışmalara girmemesi gerektiğini söylüyor.
Öncelikle fiyat listesi, ürün etiketi ve ödeme fişi gibi belgelerin saklanması öneriliyor.
Özellikle restoran ve kafelerde işletmenin girişinde ya da menü kısmında yer alan fiyat listesinin fotoğrafının çekilmesi, sonradan oluşabilecek uyuşmazlıklarda önemli bir delil hâline gelebiliyor.
Ürün satışlarında ise etiket fiyatı ile fişteki tutarın karşılaştırılması öneriliyor.
Böylece gerçekten “kart komisyonu” adı altında ek ücret alınıp alınmadığı daha net şekilde ortaya konabiliyor.
Başvuru Sürecinde Hangi Yollar İzlenebilir?
Kart kullanımı nedeniyle fazladan ücret ödediğini düşünen tüketicilerin başvurabileceği bazı yollar bulunuyor.
Tüketici Hakem Heyeti
Tüketiciler, haksız şekilde tahsil edildiğini düşündükleri ücret için Tüketici Hakem Heyeti’ne başvuru yapabiliyor.
Başvurunun kabul edilmesi hâlinde ücretin iadesi yönünde karar çıkabiliyor.
BDDK Şikâyeti
Bir diğer seçenek ise Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’na (BDDK) şikâyette bulunmak.
Kanundaki ilgili düzenlemelere göre, kart kullanımından dolayı tüketiciden ilave ücret talep edilmesi hâlinde bazı yaptırımlar gündeme gelebiliyor.
Tüketici İçin Hızlı Kontrol Rehberi
• Menü veya fiyat listesinin fotoğrafını çekin
• Fiş ve faturayı mutlaka saklayın
• “Kart farkı” ibaresi varsa kayıt altına alın
• Ürün etiketi ile ödeme tutarını karşılaştırın
• Haksız ücret olduğunu düşünüyorsanız Hakem Heyeti’ne başvurun
Siz de Benzer Bir Durum Yaşadınız mı?
Kartla ödeme yapmak istediğinizde sizden “komisyon”, “kart farkı” ya da benzeri bir ek ücret talep edildi mi? Yaşadığınız deneyimi yorumlarda paylaşarak hem diğer tüketicilere yol gösterebilir hem de bu konudaki farkındalığın artmasına katkı sağlayabilirsiniz.
Kanundaki En Kritik Nokta Ne?
5464 Sayılı Kanun’a göre, kredi kartı kullanan tüketiciden “komisyon” veya benzeri isim altında ek ücret talep edilmesi yasak kapsamında değerlendirilebiliyor.
Ayrıca ilgili düzenlemelerde, kurallara aykırı hareket eden işyerleri için adli para cezasına kadar uzanan yaptırımlardan söz ediliyor.
Bu nedenle uzmanlar, işletmelerin maliyet baskısını doğrudan tüketiciye yansıtmasının ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor.
Kartlı ödeme tüketicinin aleyhine gizli bir maliyete dönüşmemeli
Kredi kartı komisyonu meselesinde tüketici ile esnafı karşı karşıya getiren asıl sorun, çoğu zaman sistemin maliyetini en zayıf halkaya yükleme alışkanlığıdır. İşletmelerin bankalar karşısında yaşadığı maliyet baskısını görmek gerekir; ancak bu baskı, tüketiciden “kart farkı”, “komisyon” ya da benzeri adlarla ek ücret alınmasını meşru hâle getirmez.
Tüketici burada kavga etmek zorunda değildir. Yapması gereken şey fiyat listesi, ürün etiketi, fiş ve ödeme belgesi gibi kayıtları saklamak; haksız bir bedel alındığını düşünüyorsa konuyu ilgili mercilere taşımaktır. Çünkü hak arama kültürü, yalnızca bireysel bir iade meselesi değil, piyasada adil davranışın yerleşmesi için de gereklidir.
Bu nedenle kartla ödemede ek ücret meselesini sadece “esnaf mı haklı, tüketici mi haklı?” tartışmasına sıkıştırmamak gerekir. Asıl mesele, hem işletmenin maliyet baskısını hem de tüketicinin yasal hakkını aynı anda görebilen, şeffaf ve hakkaniyetli bir ödeme düzeninin kurulmasıdır.
Tüketiciler Birliği Genel Başkan Yardımcısı
Sıkça Sorulan Sorular
Kredi kartıyla ödeme yapan tüketiciden komisyon alınabilir mi?
5464 Sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’ndaki düzenlemelere göre, işletmelerin kart kullanan tüketiciden “komisyon”, “kart farkı” veya benzeri isimlerle ek ücret talep etmemesi gerekiyor.
İşletme nakit ödeme ile kartlı ödeme için farklı fiyat uygulayabilir mi?
Bazı işletmeler nakit ödemede daha düşük fiyat sunabiliyor. Ancak kart kullanımı nedeniyle tüketiciden ayrıca ilave ücret talep edilmesi farklı bir değerlendirme konusu oluşturabiliyor.
Kart komisyonu alındığını düşünen tüketici ne yapmalı?
Fiş, fatura, ürün etiketi ve fiyat listesi gibi belgelerin saklanması öneriliyor. Tüketiciler daha sonra Tüketici Hakem Heyeti veya ilgili kurumlara başvurabiliyor.
Restoran ve kafelerde “kart farkı” uygulanması yasal mı?
Kart kullanımından dolayı ekstra ücret alınmasıyla ilgili uygulamalar mevzuat kapsamında değerlendirilebiliyor. Bu nedenle tüketicilerin ödeme belgelerini saklaması önem taşıyor.
Tüketiciler hangi kurumlara şikâyette bulunabilir?
Tüketiciler duruma göre Tüketici Hakem Heyeti’ne veya Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’na (BDDK) başvuruda bulunabiliyor.
Son Söz
Tüketiciler Birliği Genel Başkan Vekili Nesih Tanrıverdi’ye göre kartlı ödeme sistemleriyle ilgili tartışmalar büyürken, hem tüketicilerin haklarını bilmesi hem de işletmelerin yasal sınırlar içinde hareket etmesi gerekiyor.
