Reklamlarda yeni dönem başladı
1 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren düzenleme, tüketiciyi aldatıcı reklam ve ticari uygulamalara karşı daha güçlü korumayı amaçlıyor.
- Çocuklara yönelik hedefli reklam yasaklandı: Kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri çocuklar için kullanılamayacak.
- Influencer reklamları açıkça belirtilecek: Menfaat karşılığında yapılan paylaşımlarda “reklam” veya “tanıtım” ibaresi bulunacak.
- İndirim etiketinde son 10 gün esas alınacak: Üzeri çizilen fiyat, kampanyadan önceki son 10 günde uygulanan en düşük fiyat olacak.
- Yapay zekâyla hazırlanan reklam gizlenemeyecek: Gerçek kişiden ayırt edilemeyen dijital karakterlerin yapay zekâyla oluşturulduğu açıklanacak.
- Doğrulanamayan yorumlar yayımlanamayacak: Satın alma süreci doğrulanamayan tüketici değerlendirmeleri ürün ve hizmet tanıtımlarında kullanılamayacak.
Türkiye’de 1 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren yeni düzenleme; hedefli reklam, influencer tanıtımları, indirim kampanyaları, yapay zekâ içerikleri ve çevrim içi yorumlarda tüketiciyi koruyan yeni kurallar getirdi. Tüketiciler Birliği Genel Başkan Vekili Nesih Tanrıverdi, alışveriş yaparken artık hangi ayrıntılara bakılması gerektiğini tek tek anlattı.
Aldatıcı reklamlara karşı 10 başlıkta yeni kurallar
Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği değişikliği, 1 Temmuz 2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Bir aylık geçiş sürecinin ardından düzenleme 1 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi.
Yeni kurallar yalnızca geleneksel reklamları kapsamıyor. Sosyal medya paylaşımları, kişiye özel reklamlar, indirim etiketleri, yapay zekâ ile hazırlanan tanıtımlar, çevresel beyanlar ve internet üzerindeki tüketici yorumları da düzenlemenin kapsamında bulunuyor. Ayrıntılar Ticaret Bakanlığının resmî duyurusunda yayımlandı.
Tüketiciler Birliği Genel Başkan Vekili Nesih Tanrıverdi, yeni dönemde tüketicinin bir ürünün yalnızca fiyatına değil, reklamın nasıl ve hangi amaçla karşısına çıkarıldığına da bakması gerektiğini söyledi.
Size gösterilen reklamın nedeni açıklanacak
İnternet siteleri ve sosyal medya platformları, tüketicilerin çevrim içi hareketlerini ve kişisel verilerini analiz ederek kişiye özel reklamlar gösterebiliyor. Yeni düzenlemeyle reklam verenlerin, reklamın hangi ölçütlere göre ilgili kişiye gösterildiğini açıklaması gerekecek.
Bu bilgi doğrudan ve kolay ulaşılabilir biçimde sunulacak. Tüketici, kendisi hakkında kullanılan reklam ölçütlerini nasıl değiştirebileceğini de görebilecek.
Tanrıverdi’ye göre bu uygulama, tüketicinin neden belirli bir reklamla sürekli karşılaştığını anlayabilmesi açısından önem taşıyor. Kişiye özel reklam tamamen yasaklanmıyor ancak reklamın arkasındaki yöntem tüketiciden gizlenemiyor.
Çocuklara profilleme yoluyla hedefli reklam yasaklandı
Çocuklara yönelik olarak kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak hedefli reklam yapılması yasaklandı.
Yetişkinlere yönelik hedefli reklamlara, kullanılan ölçütler ve bu ölçütlerin nasıl değiştirileceği açıklandığı sürece izin verilecek. Çocuklar için ise aynı yöntem uygulanamayacak.
Influencer paylaşımında reklam gizlenemeyecek
Sosyal medya etkileyicilerinin bir marka veya işletmeden para, ücretsiz ya da indirimli ürün, hizmet veya etkinliğe katılım gibi herhangi bir menfaat elde etmesi hâlinde paylaşımın reklam olduğu açıkça belirtilecek.
Bu paylaşımlarda tüketicinin kolayca görebileceği şekilde “reklam” veya “tanıtım” ibaresi kullanılacak. Ürünün kişisel beğeniyle önerildiği izlenimi oluşturulmasına izin verilmeyecek.
Tanrıverdi, bu kuralın tüketicinin satın alma kararını daha sağlıklı vermesini sağlayacağını belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
İndirim etiketinde son 10 gün hesabı yapılacak
Yeni aldatıcı reklam düzenlemesinin doğrudan tüketicinin cebini ilgilendiren bölümlerinden biri indirimli satışlara ilişkin kurallar oldu.
İndirimin başlangıcından önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat, üzeri çizilerek “indirimden önceki fiyat” şeklinde gösterilebilecek. Böylece kampanyadan hemen önce fiyatın yükseltilip ardından yüksek indirim yapılmış görüntüsü verilmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Bir ürünün son 10 gün içindeki en düşük fiyatı 800 liraysa, satıcı daha yüksek bir tutarı üzeri çizili fiyat olarak göstererek indirim algısı oluşturamayacak.
Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen ürünlerle hizmetlerde ise son 10 gün kuralı uygulanmayacak. Bu alanlarda indirimli fiyattan hemen önceki fiyat esas alınacak.
Birden fazla ürün alma, belirli bir harcama sınırını aşma veya başka bir koşulu yerine getirme karşılığında sunulan avantajlar da indirimli satış reklamı kurallarına tabi olacak.
Yapay zekâyla oluşturulan reklam gizlenemeyecek
Reklamlarda yapay zekâ kullanılarak gerçek bir insandan ayırt edilmesi güç dijital karakterlere yer verilmesi hâlinde, bu durum tüketiciye açık ve anlaşılır biçimde bildirilecek.
Gerçek bir kişinin yapay zekâ ile oluşturulan dijital kopyasının, gerçekte kullanmadığı bir ürün veya hizmeti deneyimlemiş ya da tavsiye etmiş gibi gösterilmesi ise yasaklandı.
Tanrıverdi, özellikle tanınmış kişilerin dijital kopyaları üzerinden yapılan tanıtımların tüketiciyi kolaylıkla yanıltabileceğini belirterek bu yasağın yerinde olduğunu ifade etti.
Yasa dışı şans oyunlarının reklamına yasak
Falcı, medyum ve astrolog gibi kişiler tarafından sunulan hizmetlerin reklamları ile yasa dışı bahis ve kumara yönelik mevcut yasakların kapsamı genişletildi. Yasa dışı şans oyunlarının tanıtımı da açık biçimde yasak kapsamına alındı.
Tanrıverdi, yasa dışı şans oyunlarının yalnızca maddi kayıplara yol açmadığını, ailelerin dağılmasına kadar uzanan ağır sonuçlar doğurduğunu söyledi.
“Belki birçok yuvayı kurtaracak ve ailelerin dağılmasına zemin hazırlayan bu tür uygulamaların önüne geçecektir. Bu yönüyle düzenlemeyi son derece olumlu karşılıyoruz.”
“Çevre dostu” demek tek başına yeterli olmayacak
Ürün ve hizmetlerin herhangi bir açıklama yapılmadan “çevre dostu”, “doğaya saygılı” veya benzeri genel ifadelerle tanıtılmasına izin verilmeyecek.
Çevresel iddianın ürünün ham maddesi, üretimi, ambalajı, kullanımı veya geri dönüşümü gibi yaşam döngüsünün hangi aşamasına ilişkin olduğu açıklanacak.
Reklamda kullanılan çevresel sertifika ve onayların da yetkili kurumlar, üniversitelerin ilgili bölümleri veya akredite ve bağımsız kuruluşlardan alınan belgelerle ispatlanması gerekecek.
Doğrulanamayan tüketici yorumları yayımlanamayacak
Satın alma sürecinin doğrulanamadığı mecralardan alınan tüketici değerlendirmeleri, ürün veya hizmet sayfalarında yayımlanamayacak.
Bir ürün hakkındaki yorumlarla teslimat, satıcı veya hizmet kalitesine ilişkin değerlendirmeler farklı başlıklar altında gösteriliyorsa bunların tamamı aynı alanda, kolay ulaşılabilir şekilde tüketiciye sunulacak.
Böylece tüketici, düşük puanın ürünün kendisinden mi, teslimat sürecinden mi yoksa satıcının davranışından mı kaynaklandığını daha net görebilecek.
Şikâyet platformlarında cevap süresi 48 saate indi
Tüketici şikâyetlerinin yayımlanmasından önce satıcı veya sağlayıcıya açıklama yapması için tanınan süre 72 saatten 48 saate düşürüldü.
Bu süre içinde cevap verilmemesi hâlinde değerlendirme doğrudan yayımlanabilecek. Değişiklik, tüketici şikâyetlerinin daha kısa sürede görünür hâle gelmesini sağlayacak.
Vurucu veri: Satıcı veya sağlayıcının şikâyete cevap verme süresi 24 saat kısaltılarak 72 saatten 48 saate indirildi.
Takviye edici gıda reklamlarına yeni sınır
Takviye edici gıdaların, normal beslenmede tüketilen gıdaların yerine geçebileceği izlenimiyle tanıtılması yasaklandı.
Sağlık beyanı kapsamına giren konular dışında bu ürünler için karşılaştırmalı reklam yapılabilecek ancak takviye edici gıdalar dengeli beslenmenin alternatifi gibi sunulamayacak.
Akademik unvanlar tüketiciyi yanıltmak için kullanılamayacak
Reklam ve ilanlarda doktor, profesör veya benzeri akademik unvanların tüketicinin bilgi ve deneyim eksikliğini kullanacak biçimde yanıltıcı şekilde yer alması yasaklandı.
Bu düzenlemeyle bir kişinin sahip olmadığı unvanla tanıtım yapmasının ya da mevcut unvanının reklam konusu ürünle ilgisi bulunmadığı hâlde güven oluşturmak amacıyla kullanılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Tüketici reklamları incelerken nelere bakmalı?
Tüketicilerin alışveriş öncesinde şu ayrıntıları kontrol etmesi gerekiyor:
- Sosyal medya paylaşımında “reklam” veya “tanıtım” ibaresi bulunup bulunmadığına bakın.
- İndirimli ürünün son 10 günlük fiyat geçmişini mümkünse karşılaştırın.
- Gerçek kişiye benzeyen dijital karakterlerin yapay zekâyla üretildiğine ilişkin açıklamayı kontrol edin.
- “Çevre dostu” gibi ifadelerin hangi belgeye ve ürünün hangi özelliğine dayandığını inceleyin.
- Tüketici yorumunun ürün, teslimat veya satıcıyla mı ilgili olduğuna dikkat edin.
- Şüpheli reklamın, fiyatın ve ürün sayfasının tarih görünecek şekilde ekran görüntüsünü alın.
Aldatıcı veya mevzuata aykırı olduğu düşünülen reklamlar, e-Devlet’teki Reklam ve Haksız Ticari Uygulama Şikâyeti hizmeti üzerinden Ticaret Bakanlığına bildirilebiliyor.
Tüketici için 30 saniyelik kontrol
Reklam mı, kişisel tavsiye mi?
İndirimin karşılaştırıldığı fiyat doğru mu?
Yapay zekâ kullanıldığı açıklanmış mı?
Çevresel iddianın belgesi var mı?
Yorum gerçek bir alışverişe dayanıyor mu?
Tanrıverdi, yeni kuralların tüketicilere yönelik aldatıcı reklam ve ticari uygulamaların azaltılmasına ciddi katkı sağlayacağını belirterek düzenlemeyi olumlu karşıladıklarını söyledi.
