Galeriden ikinci el araç alanlar dikkat: 3 ay veya 5 bin kilometre garanti var

Tüketiciler Birliği Genel Başkan Vekili Nesih Tanrıverdi, kaleme aldığı yazıda yetki belgeli işletmeden alınan ve mevzuattaki şartları taşıyan ikinci el araçların üç ay veya 5 bin kilometre garanti kapsamında olduğunu belirtti. Tanrıverdi, alıcıların ekspertiz raporu, tanıtım kartı ve araç bilgilerini satıştan önce kontrol etmesini istedi..

İkinci el araçta garanti her satış için geçerli değil

İkinci el araç satın alan birçok tüketici, garanti uygulamasının yalnızca sıfır araçlar için geçerli olduğunu düşünüyor. Tüketiciler Birliği Genel Başkan Vekili Nesih Tanrıverdi ise yetki belgeli işletmeler tarafından satılan belirli araçların da garanti kapsamında bulunduğunu hatırlattı.

İkinci el araç ticaretine ilişkin ilk kapsamlı düzenleme, 13 Şubat 2018’de yayımlandı. Bu düzenleme, 27 Ağustos 2024 tarihli Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılarak güncellendi.

Tanrıverdi, yönetmelikteki garantinin her bireysel araç satışına uygulanmadığını vurguladı. Düzenleme; yetki belgeli işletmenin yaptığı satışları, aracın sınıfını, model yılını ve kilometresini esas alıyor.

Önce satıcının yetki belgesi kontrol edilmeli

Ticari faaliyet kapsamında ikinci el araç pazarlayan veya satan işletmelerin Ticaret Bakanlığı tarafından verilen yetki belgesine sahip olması gerekiyor. Yetki belgesi olmadan ticari araç satışı yapılamıyor.

Tanrıverdi’ye göre tüketicinin aracı incelemeden önce sorması gereken ilk sorulardan biri, işletmenin yetki belgesinin bulunup bulunmadığı olmalı. Belge, Ticaret Bakanlığının İkinci El Motorlu Kara Taşıtı Ticareti Bilgi Sistemi üzerinden sorgulanabiliyor.

Garanti süresi 3 ay veya 5 bin kilometre

Mevcut yönetmeliğe göre model yılı ve kilometre şartlarını taşıyan M1, M1G, N1 ve N1G sınıfındaki araçların motoru, şanzımanı ile elektrik ve elektronik sistemleri satış tarihinden itibaren üç ay veya 5 bin kilometre işletmenin garantisi altında bulunuyor.

Model yılına göre sekiz yaşın veya 160 bin kilometrenin üzerindeki taşıtlar ise bu yönetmelik garantisinin dışında tutuluyor. Satış sırasında alıcının bildiği belgelenen arızalar, ekspertiz raporunda yazılı hasarlar ve olağan kullanımdan kaynaklanan yıpranmalar da garanti kapsamında değerlendirilmiyor.

Garanti kapsamındaki bir arızanın meydana gelmesi durumunda onarım masrafları işletmeye ait. Arızanın azami 45 iş günü içinde giderilmesi gerekiyor. Araç arıza nedeniyle kullanılamazsa kullanılamayan süre garanti süresine ekleniyor.

Yönetmelik garantisinin dışında kalmak bütün hakları bitirmiyor

Bir aracın üç ay veya 5 bin kilometrelik yönetmelik garantisinin dışında bulunması, tüketicinin hiçbir hakkı olmadığı anlamına gelmiyor. Satıcının bildirmediği bir ayıp, gerçeğe aykırı beyan veya yanıltıcı ekspertiz raporu varsa 6502 sayılı Kanun kapsamındaki haklar ayrıca değerlendirilebiliyor.

Her uyuşmazlık aracın durumu, satış sözleşmesi, ekspertiz raporu ve tarafların beyanları üzerinden ayrı ayrı inceleniyor.

Ekspertiz raporu satıştan önce alınmalı

Belirli araç sınıflarında ekspertiz raporunun satıştan önceki 10 gün içinde alınması gerekiyor. Raporun, ilgili standart kapsamında TSE Hizmet Yeterlilik Belgesine sahip ekspertiz işletmesi tarafından düzenlenmesi şart.

Ekspertiz ücretini kural olarak satıcı işletme ödüyor. Ancak satış alıcıdan kaynaklanan bir nedenle gerçekleşmezse ücret alıcıya bırakılabiliyor. Sekiz yaşın veya 160 bin kilometrenin üzerindeki araçlarda rapor alınması zorunlu değil.

Tanrıverdi, ekspertiz raporunun yalnızca mevcut olup olmadığına bakılmaması gerektiğini belirterek rapor tarihi, kilometre bilgisi, motor ve şasi kontrolleri ile boyalı ve değişen parçaların karşılaştırılmasını önerdi.

Tanıtım kartında aracın geçmişi yazmalı

Satışa sunulan ikinci el aracın üzerinde kolayca görülebilen bir tanıtım kartı bulunması gerekiyor. Bu kartta aracın;

• Markası, modeli, model yılı ve donanım bilgileri
• Plakası ve şasi numarasının son altı hanesi
• Yakıt türü ve kilometresi
• Satış fiyatı
• Boyalı ve değişen parçaları
• Hasar kaydının niteliği
• Rehin veya haciz bilgisinin bulunup bulunmadığı
• Devam eden üretici veya ithalatçı garantisi

gibi bilgiler yer almalı.

Tanrıverdi, tanıtım kartındaki bilgilerin alışveriş sırasında satıcının somut beyanı niteliği taşıdığını ifade etti. Araçta kartta belirtilmeyen bir hasar veya değişen parça çıkması hâlinde bu kayıtlar tüketicinin iddiasını destekleyebilir.

Aracını galeriye bırakan kişi de belge almalı

Yönetmelik yalnızca araç satın alanları değil, aracını satılması amacıyla işletmeye bırakan vatandaşları da koruyor. Araç teslim edildiğinde taraflar arasında en az iki nüsha taşıt teslim belgesi düzenlenmesi gerekiyor.

Belgelerde aracın kilometresi, boyalı ve değişen parçaları, mevcut arıza ve hasarları, işletmede kalacağı süre, aracılık ücreti ile rehin ve haciz bilgileri bulunmalı. Araç işletmede bulunduğu sırada oluşan arıza ve hasardan işletme sorumlu tutuluyor.

İkinci el araç alırken saklanması gereken belgeler

Tüketicilerin satış sonrasında yaşanabilecek bir uyuşmazlık için şu belgeleri saklaması önem taşıyor:

• Satış sözleşmesi ve noter belgesi
• Ekspertiz raporu
• Tanıtım kartının fotoğrafı
• Araç ilanının ekran görüntüsü
• Ödeme dekontları
• İşletmeyle yapılan yazışmalar
• Arıza tespit ve servis belgeleri

Arıza ortaya çıktığında işletmeye mümkünse yazılı başvuru yapılması ve aracın teslim edildiğini gösteren belgenin alınması, hak arama sürecinde ispat kolaylığı sağlayabilir.

Dört süreyi unutmayın: 10 gün, 3 ay, 5 bin kilometre ve 45 iş günü

Ekspertiz raporu satıştan önceki 10 gün içinde alınmalı; yönetmelik garantisi 3 ay veya 5 bin kilometre sürerken garanti kapsamındaki arızanın giderilmesi için öngörülen azami süre 45 iş günü olarak uygulanıyor.

Sözlü güvenceyle yetinmeyin

Tanrıverdi, ikinci el araç alacak tüketicilere tanıtım kartından ekspertiz raporuna kadar bütün bilgileri yazılı hâle getirmeden satış işlemini tamamlamamaları çağrısında bulundu.