- Okul aile birlikleri, okul ihtiyaçları için yaptıkları ticari amaç taşımayan alımlarda tüketici haklarından yararlanabiliyor.
- Arızalı çıkan fotokopi makinesi için bedel iadesi, ücretsiz onarım, bedel indirimi veya imkân varsa ayıpsız misliyle değişim talep edilebiliyor.
- Firma, satın almanın okul aile birliği adına yapılmasını gerekçe göstererek değişim talebini doğrudan reddedemiyor.
- Uyuşmazlık değeri 2026 yılında 186 bin TL’nin altındaysa tüketici hakem heyetine başvurulabiliyor.
Okul aile birliği tarafından okulda kullanılmak üzere satın alınan fotokopi makinesi arızalı çıkarsa, firma değişim talebini alıcının birlik olmasını gerekçe göstererek reddedemez. Ticaret Bakanlığının rehberine göre birlik, ticari veya mesleki amaç taşımayan bu işlemde tüketici mevzuatından yararlanabilir.
Okul aile birlikleri tüketici sayılabilir
Okul aile birliklerinin okul ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yaptığı alımlar ticari kazanç elde etmeye yönelik değil. Bu nedenle fotokopi makinesi, bilgisayar veya benzeri bir ürünün birlik tarafından satın alınması tüketici işlemi kapsamında değerlendirilebiliyor.
Ticaret Bakanlığının yayımladığı tüketici uyuşmazlıkları rehberinde de bu konuya doğrudan cevap veriliyor. Rehberde, Yargıtay kararları doğrultusunda okul aile birlikleri ile kâr amacı gütmeyen dernek ve vakıfların tüketici tanımı içinde kabul edildiği belirtiliyor. Ticaret Bakanlığı rehberi
Bu durumda firma, yalnızca faturanın okul aile birliği adına düzenlenmesini gerekçe göstererek tüketici mevzuatının uygulanamayacağını ileri süremez. Satın almanın hangi amaçla yapıldığı belirleyici olur.
Firma doğrudan onarıma zorlayamaz
Fotokopi makinesindeki arıza kullanıcı hatasından kaynaklanmıyor ve ürün teslim edildiği sırada taşıması gereken özellikleri taşımıyorsa ayıplı mal hükümleri uygulanabilir.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, ayıplı mal karşısında seçimi kural olarak tüketiciye bırakıyor.
Arızalı üründe kullanılabilecek dört hak
Okul aile birliği şu haklardan birini tercih edebilir:
Ürünü iade ederek ödediği bedelin geri verilmesini isteme,
Makineyi elinde tutarak ayıp oranında indirim talep etme,
Bütün masrafları firmaya ait olmak üzere ücretsiz onarım isteme,
İmkân bulunması hâlinde ürünün ayıpsız misliyle değiştirilmesini talep etme.
Satıcı, tüketicinin tercih ettiği talebi yerine getirmekle yükümlü. Ancak değişimin satıcı açısından orantısız bir güçlük doğurması hâlinde bedel iadesi veya ayıp oranında indirim seçenekleri gündeme gelebilir. Ticaret Bakanlığı ayıplı mal bilgilendirmesi
Firma makineyi inceleyerek arızanın nedenini belirleyebilir. Fakat yalnızca teknik servisin onarım yapabileceğini söyleyerek usulüne uygun değişim talebini kendiliğinden onarım talebine çeviremez.
İlk altı ayda ispat yükü satıcıya ait
Arıza, fotokopi makinesinin tesliminden sonraki ilk altı ay içinde ortaya çıkmışsa kural olarak ürünün teslim anında ayıplı olduğu kabul edilir. Böyle bir durumda makinenin ayıplı olmadığını ispatlama yükü satıcıya aittir.
Ayıplı maldan doğan haklar, genel olarak teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabi. Arızanın ne zaman ortaya çıktığı ve kullanım hatası bulunup bulunmadığı ise servis raporu veya bilirkişi incelemesiyle değerlendirilebilir.
Değişim talebi mutlaka yazılı bildirilmeli
Okul aile birliğinin hangi seçimlik hakkı kullandığını firmaya açıkça bildirmesi gerekir. Talebin e-posta, KEP, noter ihtarı veya teslim belgesi gibi sonradan ispatlanabilecek bir yöntemle iletilmesi başvuru sürecini güçlendirir.
“Gereğinin yapılmasını istiyoruz” şeklindeki genel bir ifade yerine, “Ayıplı fotokopi makinesinin ayıpsız misliyle değiştirilmesini talep ediyoruz” denilmesi daha doğru olur.
Değişim talebinin satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren azami 30 iş günü içinde yerine getirilmesi gerekiyor.
Başvuru dosyasında bulunması gerekenler
Fatura veya satış sözleşmesi,
Ödemenin okul aile birliği tarafından yapıldığını gösteren belge,
Birlik yönetim kurulunun satın alma kararı,
Garanti belgesi ve teslim tutanağı,
Arızayı gösteren servis raporu, fotoğraf veya video,
Firmaya gönderilen değişim talebi,
Firmanın ret cevabı veya yapılan yazışmalar.
Başvurunun yetkili birlik temsilcisi tarafından yapılması ve belgelerdeki alıcı bilgilerinin birbiriyle uyumlu olması gerekir. Mahkemeye taşınan dosyalarda temsil ve taraf sıfatına ilişkin usul ayrıntıları ayrıca değerlendirilebilir.
2026 yılında başvuru sınırı 186 bin TL
Uyuşmazlık değeri 2026 yılı için 186 bin TL’nin altındaysa il veya ilçe tüketici hakem heyetine başvurulması gerekiyor. Başvuru, yetkili temsilci aracılığıyla elden, posta yoluyla veya uygun olması hâlinde e-Devlet üzerinden TÜBİS aracılığıyla yapılabilir.
Uyuşmazlık değeri 186 bin TL veya üzerindeyse tüketici hakem heyeti görevli değil. Bu tutardaki uyuşmazlıklarda önce dava şartı arabuluculuğa, anlaşma sağlanamazsa tüketici mahkemesine başvurulması gerekiyor. Ticaret Bakanlığı 2026 başvuru sınırları
Alımı kimin yaptığı sonucu değiştiriyor
Fotokopi makinesinin okul aile birliği tarafından ve birlik bütçesiyle satın alınmasıyla, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından genel bütçeden alınması aynı hukuki kapsamda değerlendirilmiyor.
Ticaret Bakanlığının rehberine göre genel bütçeden kamu kurumu tarafından yapılan alımlarda tüketici hakem heyetine başvuru yolu kullanılamıyor. Bu nedenle fatura, ödeme belgesi ve satın alma kararında alımı yapan tarafın açıkça görülmesi gerekiyor.
Firma yazılı değişim talebini reddederse yapılacak başvuruda, ayıplı fotokopi makinesinin ayıpsız misliyle değiştirilmesinin istendiği tereddüde yer bırakmayacak şekilde belirtilmelidir.
