Haberin Özeti
- Ayıplı ürün teslim edilen tüketicinin iade, değişim, ücretsiz onarım ve ayıp oranında bedelden indirim olmak üzere dört seçimlik hakkı bulunuyor.
- Kullanımı engellemeyen çizik, ezik veya benzeri küçük kusurlarda tüketici, ürünü elinde tutarak değer kaybı oranında indirim talep edebiliyor.
- Tüketiciler Birliği Bayburt Şube Başkanı Hayrettin Dilek, bedelden indirim hakkının Türkiye’de yeterince bilinmediğini ve diğer seçeneklerin gölgesinde kaldığını belirtti.
- Tüketicilerin taleplerini yazılı olarak iletmesi; fatura, fotoğraf, servis formu ve yazışmaları saklaması olası uyuşmazlıklarda önem taşıyor.
Tüketiciler Birliği Bayburt Şube Başkanı Hayrettin Dilek, ayıplı mallarda iade, değişim ve ücretsiz onarım kadar bilinmeyen “ayıp oranında bedelden indirim” hakkına işaret etti. Dilek, kullanıma engel olmayan küçük kusurlarda tüketicinin ürünü elinde tutarak fiyat indirimi talep edebileceğini belirtti.
Ayıplı üründe dördüncü seçenek: Bedelden indirim
Ayıplı bir ürünle karşılaşan tüketicinin önünde yalnızca iade, değişim veya ücretsiz onarım seçenekleri bulunmuyor. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, tüketiciye ürünü elinde tutarak ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme hakkı da tanıyor.
Ticaret Bakanlığının bilgilendirmesine göre tüketici; sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ürünün ayıpsız misliyle değiştirilmesi haklarından birini seçebiliyor. Satıcı da tüketicinin tercih ettiği talebi mevzuattaki şartlar çerçevesinde yerine getirmekle yükümlü bulunuyor.
Dilek’e göre bedelden indirim hakkı, tüketiciler tarafından yeterince bilinmediği için iade, değişim ve onarım seçeneklerinin gölgesinde kalıyor.
Küçük bir çizik için ürünü değiştirmek şart mı?
Örneğin yeni alınan bir buzdolabının arka bölümünde küçük bir çizik bulunduğunu düşünelim. Çizik, ürünün çalışmasını, soğutma performansını veya kullanımını etkilemiyor ve buzdolabı yerleştirildiğinde görünmüyor olabilir.
Kusurun satıştan önce tüketiciye bildirilmemiş olması şartıyla tüketici, ürünü tamamen iade etmek veya yenisiyle değiştirmek yerine buzdolabını kullanmaya devam ederek değer kaybı oranında indirim talep edebilir.
Böylece tüketici kusurlu teslimat nedeniyle uğradığı değer kaybının karşılığını alırken; ürünün taşınması, değiştirilmesi ve yeniden kurulması gibi zahmetli süreçlere de girmek zorunda kalmaz.
Hem tüketici hem satıcı için daha dengeli çözüm
Dilek, ürünün kullanımına engel olmayan küçük ve kozmetik kusurlarda bedelden indirimin daha makul bir çözüm olabileceğini belirtti.
Her küçük kusur nedeniyle büyük bir beyaz eşyanın geri taşınması veya değiştirilmesi hem tüketiciye zaman kaybettiriyor hem de satıcı açısından ilave nakliye, kurulum ve servis masrafı oluşturuyor. Bedelden indirim hakkı ise tarafların anlaşması hâlinde uyuşmazlığın daha hızlı sonuçlanmasını sağlayabilir.
Ancak bu durum, tüketicinin iade veya değişim hakkından vazgeçmek zorunda olduğu anlamına gelmiyor. Şartları oluştuğunda hangi seçimlik hakkın kullanılacağına kural olarak tüketici karar veriyor.
İndirim oranı nasıl belirlenir?
Kanunda her çizik, ezik veya kusur için uygulanacak sabit bir indirim oranı bulunmuyor. İndirim miktarı belirlenirken kusurun ürünün değerinde oluşturduğu kayıp, bulunduğu yer, görünürlüğü ve ürünün kullanımına etkisi gibi unsurlar değerlendirilebilir.
Taraflar indirim miktarı konusunda anlaşamazsa tüketici, uyuşmazlığın değerine göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurabilir. Gerektiğinde ürün üzerindeki değer kaybı bilirkişi incelemesiyle belirlenebilir.
Talebinizi servis formuna açıkça yazdırın
Tüketicinin bedelden indirim talebini yalnızca sözlü olarak iletmekle yetinmemesi önem taşıyor. Fatura, teslimat belgesi, ürünün kusurunu gösteren fotoğraflar ve satıcıyla yapılan yazışmalar saklanmalı.
Servis veya teslim tutanağı düzenleniyorsa belgeye açık şekilde “Ürünü alıkoyarak ayıp oranında satış bedelinden indirim talep ediyorum” yazdırılması, olası bir uyuşmazlıkta tüketicinin elini güçlendirebilir.
Ticaret Bakanlığına göre sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim hakkı seçildiğinde, bedelin tamamının ya da belirlenen indirim tutarının tüketiciye derhâl iade edilmesi gerekiyor.
Tüketicinin önündeki dört seçimlik hak
Ayıplı bir mal teslim edilen tüketici, olayın şartlarına göre şu haklardan birini kullanabilir:
- Ürünü geri vererek sözleşmeden dönme ve bedel iadesi isteme
- Ürünü elinde tutarak ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme
- Aşırı bir masraf gerektirmiyorsa ücretsiz onarım talep etme
- İmkân bulunuyorsa ürünün ayıpsız misliyle değiştirilmesini isteme
“Satış ve servis noktalarında dört hak da anlatılmalı”
Hayrettin Dilek, mağazalarda ve yetkili servislerde tüketiciye yalnızca onarım veya değişim seçeneklerinin sunulmaması gerektiğini belirtti. Dilek’e göre satış ve servis personeli, tüketiciyi dört seçimlik hakkın tamamı hakkında bilgilendirmeli ve tercihi tüketiciye bırakmalı.
Kullanımı engellemeyen küçük bir kusur nedeniyle ürünü geri göndermek istemeyen tüketici, ayıp oranında bedelden indirim hakkını değerlendirerek hem uğradığı değer kaybını karşılayabilir hem de ürünü kullanmaya devam edebilir.
