İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarında Tüketici Hakları

Öncelikle ikinci el motorlu kara taşıtlarının ticaretini düzenleyen yönetmeliğe değinmekte ve yasada buna dair bir düzenleme bulunmadığından yönetmelikle tüketiciye tanınan ek haklara bakmakta fayda var.

Yönetmelik 10 Şubat 2018 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yönetmeliğin sadece ikinci el araç satan galericileri düzenleyen bir yönetmelik olmadığını, bu tür satışlar ile ilgili tüketicilere tanınan haklar dâhil olmak üzere tüm süreci baştan aşağı düzenlediğini söyleyebiliriz.

Bu düzenleme, ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretiyle iştigal eden gerçek ve tüzel kişi tacirler ile esnaf ve sanatkârların ikinci el motorlu kara taşıtı ile ilgili;

• Alım satım faaliyetlerini,
• Yetki belgesinin verilmesi, yenilenmesi ve iptaline ilişkin usul ve esasları,
• Araçların ticaretini yapan işletme, toplu iş yerleri ve pazarlarda aranan şartları,
• Alım satımdaki ödeme yöntemlerini,
• Alım satım işlemlerini yürüten noterlerin yükümlülüklerini,
• Bakanlık, yetkili idare ve diğer ilgili kurum ve kuruluşların görev, yetki ve sorumluluklarını, düzenlemektedir.

Yönetmeliğe göre, ikinci el araç satışı yapan işletmelerin Ticaret Bakanlığı’ndan yetki belgesi alması zorunlu hale getirilmiş; ayrıca zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, görevi kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, kaçakçılık, haksız mal edinme gibi suçlardan hüküm giyenlerin galerici olmalarına yasak getirilmiştir.

Yönetmelik sadece galerici ile tüketici arasındaki ilişkiyi düzenlemekle kalmamış, aynı zamanda aracını galerici eliyle satmak isteyen vatandaşları/tüketicileri bazı güvencelere kavuşturmuştur. Yönetmeliğin 12. maddesine göre tüketici aracını galericiye teslim ettiğinde bir “Teslim Belgesi” düzenlenecek; bu belgede aracılık hizmeti için ne tür bir ücret ödeneceği, aracın ne zaman teslim alındığı, ne kadar bir süre kalacağı, araç teslim alınırken araç üzerinde ne tür hasarlar bulunduğu, değişen parçaların neler olduğuna yer verilecektir. Böylelikle bir taraftan aracını galericieye teslim eden tüketiciler güvenceye alınmış, diğer taraftan galericiler de kötü niyetli davranışlara karşı korunmuş olmaktadırlar.

Satış yerinde bulunan aracın üzerinde bir “Tanıtım Kartı” bulundurulması ve bu kartın üzerinde;

• Aracın markası,
• Modeli,
• Model yılı,
• Motor ve şasi numarası,
• Plaka numarası,
• Yakıt türü,
• Kilometresi,
• Satış fiyatı,
• Boyalı ve değişen parçalar varsa neler olduğu,
• Hasar kaydı varsa hasarın niteliği,
• Araç üzerinde rehin ve haciz bulunup bulunmadığı, gibi bilgilerin yer alması zorunlu hale getirilmiştir. Böylelikle tüketiciler araç üzerindeki bilgilere bakarak karşılaştırma yapabileceklerdir.

Ayrıca tanıtım kartı üzerindeki bilgiler satıcı tarafından düzenlendiğinden, hukuken olmasa bile alışverişteki teamüller gereği satıcının yazılı beyanı olarak değerlendirilebilecektir. Dolayısıyla bu mevzuat hükmüyle tüketici için büyük öneme sahip bilgilerin satıcı tarafından doğru şekilde verilmesi hususunda zorlayıcı olacaktır.

Bunun yanı sıra tanıtım kartının altına galerici firma kaşesi, adı soyadı ve imza kısımlarının eklenip tamamlanmasıyla birlikte, alıcı-satıcı arasındaki uyuşmazlıklarda delil olarak kullanılabilecektir.

Ekspertiz raporu bulundurulması ve raporun mali yükümlülüğünün satıcıya ait olduğu da yönetmelik gereği zorunlu hale gelmiştir. Ekspertiz raporu, TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi sahibi firmalardan alınacak ve rapor düzenleme zorunluluğu 8 (sekiz) yaş altındaki ve en fazla 160.000 km yapmış araçlar için geçerli olacaktır.

Yönetmelikle; motor, şanzıman, tork konvertörü, diferansiyel ve elektrik sistemi ile ilgili satış tarihinden itibaren üç ay veya 5.000 km’ye kadar garanti verilmesi zorunlu hale getirilmiştir.

Diğer taraftan, “İkinci El Motorlu Kara Taşıtı Ticareti Bilgi Sistemi” oluşturulması ve satış tarihinde istenen bilgilerin bu sisteme işlenmesi de öngörülmüş; bilgilerin sisteme işlenmesi görevi de notere verilerek satış anında araç üzerinde hangi eksiklerin/hasarların bulunduğu kayıt altına alınmış olacaktır.