Günümüzde internet üzerinden satışlar yaygın bir şekilde kullanılmaktadır ve bu yolla tüketiciye ulaşmak isteyen firma sayıları gün geçtikçe artmaktadır. Yakın bir gelecekte tüketicilerin ihtiyaçlarını neredeyse büyük oranda bu ortamlardan sağlayacağı öngörülmektedir. Dolayısıyla internet üzerinden satışlarda tüketicinin korunması gereği de açıkça ortaya çıkmaktadır. Biz de bu köşede tüketicileri korumak adına gelen şikâyetler üzerinden internet ortamında yapılan satışlarda tüketici haklarına ve satıcıların sorumluluklarına yer vermeye devam edeceğiz.
Hakem heyetlerine ulaşan bir tüketici, “www.n11.com sitesi üzerinden cep telefonu aldığını, arıza yapan telefondan memnun kalmadığını, site ile irtibat kurduğunda görevlilerince ‘site olarak sorumlu olmadıklarının’ ifade edildiğini, sorunun çözümü için ilgili marka ile irtibata geçilmesi gerektiğinin söylendiğini” ifade etmektedir. Yine tüketicinin ifadesine göre işlemi www.n11.com sitesi ile yapmış, telefon bedelini de bu site tahsil etmiştir.
Konu farklı yönlere çekilmeye müsait gibi görünse de aslında yasanın temel kavramlarına baktığımızda, kendisini yer sağlayıcı olarak tanımlayan firmanın sorumlu olup olmadığını ya da ne kadar sorumlu olduğunu çok rahat çözebiliyoruz.
Bu tür firmaların savlarını kabul eden ve tüketici taleplerini usul yönünden reddeden mahkemelerin var olduğunu, ayrıca yasaya aykırı davranan bu tür firmalara uygulanan idari yaptırımların iptal edildiğini tüketici sorunlarını yakinen takip edenler olarak biliyoruz. Bu kararlara bakarsanız bu firmaları herhangi bir şeyden sorumlu tutmanız mümkün görünmüyor.
Baktığımızda bu firmaların savunması; “Yer sağlayıcı belgesi ile sektörde faaliyet gösterildiği, müşteriler ile üye iş yerleri arasında aracı gibi alışverişin gerçekleştirilmesinin sağlandığı, sunulan ortam üzerinden yapılan alışveriş sonucunda alışverişe konu ürünü satıcı ile müşterisi arasında mesafeli satış sözleşmesini akdederek alışverişe konu ürünün satıcı tarafından müşteriye gönderildiği ve ürün bedelinden komisyon kesilerek satıcıya ödendiği, hiçbir şekilde alışverişin tarafı olunmadığı” şeklindedir. Firmalar bu iddialarını, aldıkları birkaç mahkeme kararı ile süsleyerek özellikle hakem heyetleri üzerinde baskı kurmaya çalışmaktadırlar.
Peki, bu siteler tüketiciye karşı sorumlu tutulabilir mi?
Tüketici Yasası’nda satıcı ve sağlayıcıların sorumluluklarına çok açık olarak yer verildiğini biliyoruz. O hâlde öncelikle bu sitelerin yasadaki tanımlara göre satıcı/sağlayıcı sayılıp sayılmadığına bakmak gerekir. Bu siteler/firmalar eğer satıcı/sağlayıcı olarak kabul ediliyor iseler bu takdirde sorumluluklarını belirlemek daha kolay olacaktır.
6502 sayılı Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 3. maddesinin (i) fıkrasında satıcı; “… ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye mal sunan ya da mal sunanın adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi,” olarak tanımlanmıştır. Olayımızda firma, tüketici ile mal sahibi/üretici/ithalatçı firmayı buluşturmakla kalmayıp ayrıca sözleşme kurarak ücreti de tahsil etmektedir. Dolayısıyla firmamız yoruma ihtiyaç duymayacak bir şekilde satıcıdır ve yasada satıcıya yüklenen yükümlülükleri yerine getirmek zorundadır.
Yasamızın “Tüketicinin Seçimlik Hakları” başlıklı 11. maddesinde, ayıplı mal satın almış bulunan tüketicilerin seçimlik haklara sahip olduğu hüküm altına alınmış ve “Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür” açık hükmü ile de bu hakların satıcı tarafından yerine getirileceğine açıkça yer verilmiştir.
O hâlde özetle, eğer internet sitesi satıcılarla tüketici arasında ilişki kurulmasını teminen ortam yaratmakla yetinmeyip başkaları adına tüketiciye ulaşıyor ve satılanın bedelini tüketiciden tahsil ediyorsa yasadaki tanıma göre satıcıdır ve tüketiciye karşı birinci dereceden sorumludur. Tüketiciler yasadan kaynaklı tüm haklarını site işleticisi bu firmalardan isteyebilirler.
Hemen belirtmem gerekir ki yukarıda izah etmeye çalıştığım görüşlerimi 2017 yılında bir köşe yazısı şeklinde kaleme almış ve yayımlamıştım. Bu arada güzel bir gelişme yaşandı; bu tür satışlarda web sitelerinin sorumlu tutulamayacağı yönündeki düzenlemeler Anayasa Mahkemesi tarafından bozuldu ve idarenin yasaya aykırı yorumları adeta çöp sepetine atıldı.
İdare, Mart 2027 ayına kadar yasaya ve Anayasa Mahkemesi kararına uygun yeni düzenlemeleri yapmak zorundadır.
Dolayısıyla bundan sonra web sitelerinin daha özenli davranacağı, tüketicilerin daha az mağdur edileceği bir döneme girmiş olacağız diye düşünebiliriz
