Kira sözleşmelerinin tüketici işlemi olup olmadığı hep tartışılagelmiştir. Dolayısıyla konunun tüketici hukuku bağlamında ele alınıp alınamayacağının, tüketici hakem heyetlerinin bu konuda görevli olup olmadığının netleştirilmesine ihtiyaç var.
Önce yasanın kapsamına ve kapsamda bahsi geçen tanımlara bakmamız lazım. Bilindiği gibi, 6502 sayılı Kanun ile Tüketici Hakem Heyetlerine ve dahi Tüketici Mahkemelerine “tüketici işlemleri” ile ilgili uyuşmazlıkları çözme görevi verilmiştir. Dolayısıyla olayımızın tüketici işlemi olup olmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması icap eder.
Yasanın kapsamına baktığımızda; “Bu Kanun, her türlü tüketici işlemi ile tüketiciye yönelik uygulamaları kapsar.” hükmü ile kapsamın çerçevesinin çizildiğini görüyoruz. Kanunda;
-
Tüketici: Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi,
-
Tüketici işlemi: “…ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden… kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, …her türlü sözleşme ve hukuki işlem…” şeklinde tanımlanmıştır.
Dolayısıyla bir tüketici işleminden bahsedebilmek için kiraya veren tarafın mesleki veya ticari amaçla hareket ediyor olması, bunun yanında kiralayan tarafın da tüketici vasfına uygun olması gerekir.
Yukarıda bahsi geçen kavramları kira sözleşmelerine uygulamak suretiyle, hangi tür kiralama işlemlerinin tüketici hukuku kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğine bakalım:
-
Kiralanan mülk bir iş yeri ise zaten tüketici işleminden bahsedilemez.
-
Ayrıca kiralanan taşınmaz iş yeri olmasa bile, kiralayan taraf bir konutu mesleki ve ticari amaçla kullanmak üzere bunu kiralıyorsa, kiralayan kişi tüketici tanımına uymadığı için yine buna ilişkin uyuşmazlıklar tüketici yasası kapsamında değerlendirilemez.
-
Konut sahibinin bir konutu var ve bunu kiraya vermişse, bu kişinin mesleki veya ticari amaçla hareket ettiğinden bahsedilemeyeceğinden, diğer bir deyişle kiraya veren satıcı/sağlayıcı olarak kabul edilmeyeceğinden yine tüketici işleminden bahsedilemez.
Kira sözleşmelerini tüketici işlemi kapsamında değerlendirilmesinin yegâne koşulu; kiralayan tarafın tüketici vasfına sahip olması, kiraya veren tarafın da mesleki veya ticari amaçla hareket etmesidir.
Diğer taraftan; çok sayıda konut sahibi bir kişi, konutlardan birini tüketici sıfatını taşıyan bir vatandaşa kiralamışsa bu sözleşme yasa kapsamına giriyorken; sadece bir konut sahibi bulunan bir vatandaşın bu konutunu kiraya verdiğinde düzenlenen kira sözleşmesini aynı bağlamda değerlendirebilmek zorlama bir yorum olacaktır. Benim şahsi değerlendirmem; birinci gruba giren kira sözleşmelerinde yaşanan uyuşmazlıklar hakem heyetlerinin görev alanına girerken, ikinci gruptaki sözleşmelerin hakem heyetlerince değerlendirilmesine imkân yoktur.
