Sosyal medyayı dikkatli bir gözle takip edenler bilir; özellikle İstanbul’da birçok tüketici konut sahibi olmak isterken birikimlerini kimi beceriksiz, kimi kötü niyetli kişilere kaptırmış vaziyette. Olayların buraya gelmesinde tüketicilerin bilinçsiz davranışı kadar, Ticaret İl Müdürlüklerinin görevlerini layıkıyla yapmamasının da payı büyük. Tüketiciler aşağıda sıraladığımız önlemleri almadıkları için mağdur oldular, evet; ancak İstanbul Ticaret İl Müdürlüğü görevini hakkıyla yapsaydı, kötü niyetli bu kişiler ya kendilerine çeki düzen verirlerdi ya da bu işi yapmalarına müsaade edilmezdi.
Çünkü 6502 sayılı Kanun’un 42. ve 77. maddeleri uygulansa tüketicilerin mağdur olma riski olmazdı. Yasa var ama yürüten yok.
Ön Araştırma Şart!
Konut gibi tüketici için çok önemli bir konuda bu işe girişmeden önce detaylı bir ön araştırma yapılması şarttır. Özellikle temelden girip taksitle konut sahibi olmak isteyen tüketiciler için araştırma yapılmazsa, telafisi imkânsız kayıplarla karşı karşıya kalınabilir.
Hemen belirtmemiz gerekir ki, “Ön Ödemeli Konut Satışları Hakkında Yönetmelik” bir başvuru kaynağı niteliğindedir. İleride içinden çıkılmaz problemler yaşamamak için yönetmelik hükümlerine bakmak ya da bu köşeden vereceğimiz bilgilere göre hareket edilmesi son derece önemlidir.
Konut Güvencesi
Yönetmeliğe göre, 30 ve üzeri sayıda konutu içeren projelerde müteahhidin konut satışına başlamadan evvel konutları güvenceye alması zorunludur. Satıcı:
- Ya “bina tamamlama sigortası” yaptırmalı,
- Ya da banka teminat mektubu, “bağlı kredi” veya “hakediş” sistemlerinden biri ile konutları güvenceye almalıdır.
Yine düzenlemeye göre; eğer satıcı, tüketiciye teminat olarak bina tamamlama sigortası verecekse, bu sigortaya ilişkin önemli ayrıntıları “ön bilgilendirme formu”na ek olarak vermesi gerekir.
İşte Ön Ödemeli Konut Alırken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Tüketici, sözleşmeyi imzalamadan önce “Ön Bilgilendirme Formu”nu istemeli; konut ve projeyle ilgili detayları içeren bu formu detaylı bir şekilde incelemeli, mümkünse yönetmelik ışığında gözden geçirmelidir.
- Yapı ruhsatının olup olmadığı araştırılmalı: Yapı ruhsatı yoksa diğer şartları aramanın bir yararı yoktur; kesinlikle bu iş yeri terk edilmelidir.
- Satış vaadi sözleşmesi şeklinde devir yapılacaksa, bu noterde düzenlenmeli ve ayrıca tapuya mutlaka şerh konulmalıdır.
- Bina tamamlama sigortası var mı ona bakılmalı; bu yoksa bağlı kredi, teminat mektubu, hakediş sistemi veya bakanlıkça onaylanan teminatlardan biri var mı, araştırılmalıdır.
Burada sayılan hususlar, tüketicileri güvenceye almak için yasaya konan hükümlerdir. Bu güvenceleri sağlayan satıcı bir şekilde binayı tamamlayamazsa ya da ortadan kaybolursa, bu güvenceler tüketiciyi koruyacaktır.
Dikkat! Cayma Hakkı Var
Sözleşmeyi bir şekilde imzalayan tüketici, on dört gün içinde herhangi bir cezai şart ödemeksizin cayabilir. Dolayısıyla sözleşmeyi imzalamış olsa bile sözleşmenin yürürlüğe girmesi için on dört günlük bir süre vardır; tüketici bu süre zarfında kendi durumunu gözden geçirebileceği gibi yine araştırma yapabilir, yasanın öngördüğü temel güvencelerin sağlanıp sağlanmadığını kontrol edebilir.
Cayma hakkı herhangi bir şarta bağlı değildir. Tüketici herhangi bir gerekçe göstermeden sözleşmeden cayabileceği gibi; yasal güvencelerde eksik varsa ya da şüpheli gördüğü hususlar varsa cayma hakkını kullanarak bu satıştan vazgeçebilir.
Cayma Süresi Bittikten Sonra Sözleşmeden Dönülebilir mi?
Cayma süresi içinde herhangi bir ücret ödemeden sözleşmeden dönülebilirken, cayma süresi sona erdikten sonra da tüketicilerin sözleşmeyi sonlandırmaları mümkündür; ancak bu durumda kendisinden yapılan masraflarla birlikte bir miktar tazminat istenebilir.
Tüketici sözleşmeden dönerse, konutun satışı veya satış vaadi sözleşmesi nedeniyle oluşan vergi, harç ve benzeri yasal yükümlülüklerden doğan masrafları öder. Bunun yanı sıra satıcı, sözleşme tarihinden itibaren:
- İlk 3 ay için sözleşme bedelinin yüzde 2’sine,
- 3-6 ay arası için yüzde 4’üne,
- 6-12 ay arası için yüzde 6’sına,
- 12-24 ay arası için yüzde 8’ine kadar tazminat ödenmesini isteyebilir.
Bu yüzden eğer sözleşmenin kurulması uygun görülmüyorsa, cayma süresi doğru kullanılmalı ve mümkünse cayma hakkı bu süre içinde kullanılmalıdır.
Tüketicilere Çağrı!
Ön ödemeli konut almak istiyorsanız mutlaka yukarıda sıraladığımız araştırmayı yapın; herhangi bir problem görüyorsanız, şartları size ne kadar uygun görünürse görünsün sözleşmeyi imzalamayın. Ancak göreviniz bitmedi; diğer tüketicilerin zarar görmemesi için eksiklikleri de belirtmek suretiyle Ticaret İl Müdürlüklerine mutlaka şikâyet edin. Satıcılar ya ağır para cezalarına katlanacaklar ya da tüketicilerin mağdur olmayacağı bir sistemin içine gireceklerdir.
